Μια επιχείρηση θέλει να ανταμείψει έναν εργαζόμενο, αλλά μια αύξηση μισθού δεν είναι πάντοτε η μοναδική επιλογή, καθώς έχει και ασφαλιστικές εισφορές. Μπορεί να του προσφέρει διατακτική σίτισης, ιδιωτική ασφάλιση, εταιρικό αυτοκίνητο ή ακόμη και κατοικία. Πρόκειται για τις λεγόμενες παροχές σε είδος, έναν τρόπο επιβράβευσης που συχνά παραβλέπεται, ιδιαίτερα από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Το δυνητικό όφελος είναι διπλό: ο εργαζόμενος αποκτά ένα πρόσθετο κίνητρο και η επιχείρηση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να εκπέσει τη σχετική δαπάνη από τα φορολογητέα κέρδη της. Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται επίσης απαλλαγές από φόρο εισοδήματος και ασφαλιστικές εισφορές.
Δεν πρόκειται για κάποιο φορολογικό τέχνασμα, αλλά για μια επιλογή που προβλέπεται από τη νομοθεσία και αξίζει να εξετάζεται στο πλαίσιο της πολιτικής αμοιβών κάθε επιχείρησης.
Έξι παραδείγματα που αξίζει να γνωρίζουμε
Παραχώρηση οχήματος. Μια επιχείρηση παραχωρεί όχημα σε στέλεχος ή εργαζόμενο, επιτρέποντας και την προσωπική του χρήση. Η παροχή έχει οικονομική αξία, αλλά συνήθως δημιουργεί φορολογητέο εισόδημα, το οποίο υπολογίζεται με ειδική κλίμακα βάσει της Λιανικής Τιμής Προ Φόρων και της παλαιότητας του οχήματος. Υπάρχουν εξαιρέσεις για συγκεκριμένες επαγγελματικές χρήσεις και ευνοϊκές ρυθμίσεις για ορισμένα οχήματα χαμηλών ή μηδενικών ρύπων.
Κινητό τηλέφωνο. Ένας εργαζόμενος χρησιμοποιεί κινητό και σύνδεση που πληρώνει η επιχείρηση για να εξυπηρετεί πελάτες. Εφόσον καλύπτονται πραγματικές επαγγελματικές ανάγκες, δεν δημιουργείται αυτομάτως φορολογητέα παροχή. Η επιχείρηση μπορεί να εκπέσει τη σχετική επαγγελματική δαπάνη, εφόσον πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Η κατοικία. Ένα ξενοδοχείο προσφέρει διαμονή σε εργαζόμενο που έρχεται από άλλη περιοχή. Η παροχή διευκολύνει την πρόσληψη, αλλά δεν είναι αυτομάτως αφορολόγητη. Η φορολογική μεταχείριση εξαρτάται από τον σκοπό, τη διάρκεια και τις συνθήκες παραχώρησης της κατοικίας.
Η ιδιωτική ασφάλιση. Μια επιχείρηση προσφέρει ομαδικό πρόγραμμα υγείας στους εργαζομένους της. Ο εργαζόμενος αποκτά πρόσθετη ασφαλιστική κάλυψη, ενώ ο εργοδότης μπορεί να αναγνωρίσει τη σχετική δαπάνη. Για συγκεκριμένα ασφαλιστικά προγράμματα προβλέπονται φορολογικές απαλλαγές, με ειδικές προϋποθέσεις και όρια.
Το άτοκο δάνειο. Μια εταιρεία χορηγεί δάνειο σε εργαζόμενο με ευνοϊκούς όρους. Το όφελος από τους τόκους που δεν καταβάλλονται μπορεί να αποτελεί φορολογητέα παροχή. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η επιχείρηση μπορεί να εκπέσει ως έξοδο τους υποθετικούς τόκους που δεν εισέπραξε.
Οι διατακτικές σίτισης. Μια επιχείρηση χορηγεί στους εργαζομένους της ηλεκτρονικές κάρτες για γεύματα και συγκεκριμένα τρόφιμα. Είναι μια σχετικά απλή παροχή, με άμεση χρησιμότητα για τον εργαζόμενο και συγκεκριμένο κόστος για τον εργοδότη.
Διατακτικές σίτισης: έως 1.452 ευρώ τον χρόνο ανά εργαζόμενο
Ας υποθέσουμε ότι μια επιχείρηση χορηγεί διατακτικές αξίας 6 ευρώ για κάθε εργάσιμη ημέρα, με 22 εργάσιμες ημέρες τον μήνα και 11 μήνες χορήγησης.
Ο εργαζόμενος λαμβάνει παροχές αξίας 1.452 ευρώ ετησίως, τις οποίες μπορεί να χρησιμοποιήσει για τις προβλεπόμενες ανάγκες διατροφής του.
Για μια επιχείρηση με δέκα εργαζομένους, η συνολική ετήσια δαπάνη ανέρχεται σε 14.520 ευρώ, χωρίς τυχόν πρόσθετες χρεώσεις του παρόχου. Η δαπάνη αναγνωρίζεται φορολογικά και η επιχείρηση ενώ οι εργαζόμενοι έχουν λάβει παροχές συνολικής ονομαστικής αξίας 14.520 ευρώ, χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
Η απαλλαγή από ασφαλιστικές εισφορές προϋποθέτει την τήρηση συγκεκριμένων κανόνων: μηνιαία χορήγηση, ανώτατη αξία 6 ευρώ ανά πραγματική εργάσιμη ημέρα, χρήση για τα επιτρεπόμενα είδη διατροφής και εξαργύρωση μέσω συμβεβλημένου δικτύου καταστημάτων.
Το ποσό των 1.452 ευρώ είναι επομένως ένα ενδεικτικό ετήσιο παράδειγμα και όχι ένα ανεξάρτητο ετήσιο όριο που μπορεί να χορηγηθεί χωρίς έλεγχο των ημερών εργασίας.
Τι αναγνωρίζει η φορολογική διοίκηση;
Ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, στα άρθρα 22 και 23, καθορίζει τις προϋποθέσεις έκπτωσης των επιχειρηματικών δαπανών. Η δαπάνη πρέπει να είναι πραγματική, να συνδέεται με την επιχειρηματική δραστηριότητα και να τεκμηριώνεται σωστά.
Η φορολογική διοίκηση έχει διευκρινίσει ότι οι φορολογητέες παροχές σε είδος μπορούν να εκπίπτουν ως έξοδα μισθοδοσίας, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Αλλά και παροχές που δεν φορολογούνται στον εργαζόμενο, όπως οι νόμιμες διατακτικές σίτισης, μπορούν να αποτελούν εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες.
Χαρακτηριστική είναι η απόφαση ΔΕΔ Α 1842/2020, στην οποία αναγνωρίστηκαν δαπάνες σίτισης εργατών σε αγροτικές εργασίες. Η υπόθεση δείχνει ότι η κάλυψη αναγκών διατροφής του προσωπικού μπορεί να συνδέεται ουσιαστικά με τη λειτουργία της επιχείρησης, εφόσον τεκμηριώνεται κατάλληλα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αρκεί ένα τιμολόγιο για να αναγνωριστεί οποιαδήποτε δαπάνη. Η επιχείρηση πρέπει να μπορεί να αποδείξει τον πραγματικό σκοπό της παροχής και τη σχέση της με την απασχόληση.
Πότε συμφέρει μια επιχείρηση;
Το βασικό πλεονέκτημα των παροχών σε είδος είναι ότι μπορούν να προσφέρουν πραγματική αξία στον εργαζόμενο, με κόστος που η επιχείρηση μπορεί να προϋπολογίσει και υπό προϋποθέσεις, να εκπέσει φορολογικά.
Δεν είναι, όμως, όλες εξίσου συμφέρουσες. Ορισμένες επιβαρύνονται με φόρους ή εισφορές, άλλες δημιουργούν μακροχρόνιες δεσμεύσεις και κάποιες ενδέχεται να μην έχουν ιδιαίτερη αξία για τον εργαζόμενο που τις λαμβάνει.
Τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα απαιτούν την ορθή καταχώρηση των σχετικών δαπανών, ενώ η φορολογική νομοθεσία καθορίζει ποιες αναγνωρίζονται και πώς αντιμετωπίζονται για τον δικαιούχο.
Για τον επιχειρηματία, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορεί να εκπέσει μια δαπάνη, αλλά αν η συγκεκριμένη παροχή προσφέρει μεγαλύτερη αξία από μια εναλλακτική μορφή ανταμοιβής.
Οι παροχές σε είδος δεν αντικαθιστούν τον μισθό ούτε αποτελούν λύση για κάθε επιχείρηση. Μπορούν, όμως, να συμπληρώσουν μια οργανωμένη πολιτική αμοιβών, προσφέροντας πραγματικό όφελος στους εργαζομένους και ένα οικονομικά μετρήσιμο εργαλείο για τον εργοδότη.
* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Συμβουλευτικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.