Σε προηγούμενα άρθρα εξετάσαμε τη σημασία των αποθεμάτων και των προϋπολογισμών, δύο θεμάτων που συνδέονται με τη ρευστότητα μέσω του χρόνου που μεσολαβεί από τη δαπάνη έως την είσπραξη.
Η ρευστότητα μιας επιχείρησης κρίνεται στο αν μπορεί να καλύψει τις υποχρεώσεις της όταν αυτές λήγουν. Ο τζίρος δείχνει πόσο πούλησε και το οικονομικό αποτέλεσμα αν η δραστηριότητά της άφησε κέρδος. Η παρακολούθηση των ταμειακών ροών, του cash flow, δείχνει πόσα χρήματα εισπράττει και πληρώνει και σε ποιες ημερομηνίες. Μια επιχείρηση μπορεί, επομένως, να κλείνει τον μήνα με αυξημένες πωλήσεις και να χρειάζεται χρηματοδότηση για τη μισθοδοσία του ίδιου μήνα.
Η εικόνα συνοπτικά
Το 2024 δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα 88.028 επιχειρήσεις και 37.391 έπαψαν να λειτουργούν, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Οι νέες επιχειρήσεις ήταν υπερδιπλάσιες από εκείνες που έκλεισαν. Οι ιδρύσεις ξεπέρασαν τις διακοπές λειτουργίας και στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μικρότερη διαφορά. Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat για το 2024, έπαψαν να λειτουργούν 3,9 ανά 100 ενεργές επιχειρήσεις στην Ελλάδα, έναντι 9,2 στην ΕΕ.
Για τη ρευστότητα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, άμεση εικόνα δίνει η έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Το 21,8% όσων συμμετείχαν δήλωσε μηδενικά ρευστά διαθέσιμα και ένα επιπλέον 22,9% δήλωσε διαθέσιμα για έναν μήνα το πολύ. Η Έκθεση Πληρωμών για την Ελλάδα 2025 της Intrum εξετάζει ειδικότερα τις επιπτώσεις των εκπρόθεσμων πληρωμών στις επιχειρήσεις. Με περιορισμένα διαθέσιμα, η μετάθεση μιας σημαντικής είσπραξης κατά έναν μήνα μπορεί να επηρεάσει μια σειρά από ήδη προγραμματισμένες πληρωμές.
Μελέτη του JPMorgan Chase Institute σε μικρές επιχειρήσεις στις ΗΠΑ το 2019, διαπίστωσε ότι όσο περισσότερες ημέρες μπορούσε μια επιχείρηση να καλύψει τις συνήθεις πληρωμές της με τα διαθέσιμά της, τόσο χαμηλότερη ήταν η πιθανότητα να πάψει να δραστηριοποιείται το επόμενο έτος. Για τον επιχειρηματία, αυτό δίνει ένα πρακτικό μέτρο της ρευστότητάς του. Πέρα από το σημερινό υπόλοιπο, αξίζει να γνωρίζει για πόσο διάστημα μπορεί να καλύψει τις πληρωμές του αν καθυστερήσουν οι εισπράξεις.
Ας δούμε ένα παράδειγμα:
Μια επιχείρηση δέχεται παραγγελία αξίας 20.000 ευρώ και καταβάλει άμεσα 14.000 ευρώ για να την εκτελέσει. Ο πελάτης θα εξοφλήσει σε 60 ημέρες. Στο απλουστευμένο παράδειγμα, χωρίς ΦΠΑ και λοιπά έξοδα, η παραγγελία αφήνει περιθώριο 6.000 ευρώ. Μέχρι την εξόφληση, η επιχείρηση έχει ήδη εκταμιεύσει 14.000 ευρώ. Αν εκτελέσει δεύτερη ίδια παραγγελία προτού εισπράξει την πρώτη, οι εκταμιεύσεις φτάνουν τις 28.000 ευρώ.
Τα 6.000 ευρώ δείχνουν τι αφήνει η παραγγελία μετά τα άμεσα έξοδά της. Τα 14.000 ευρώ δείχνουν πόσα χρήματα χρειάζεται να διαθέσει η επιχείρηση μέχρι να πληρωθεί. Αν συμφωνήσει προκαταβολή 5.000 ευρώ και την εισπράξει πριν από τις πρώτες δαπάνες, η ανάγκη χρηματοδότησης της παραγγελίας μειώνεται στα 9.000 ευρώ. Η πρόβλεψη των ταμειακών ροών δίνει, επομένως, στον επιχειρηματία συγκεκριμένη βάση για να συζητήσει τους όρους πριν κλείσει η συμφωνία.
Η πρόβλεψη χρειάζεται υπεύθυνο και υπευθυνότητα
Ένα απλό αρχείο Excel με ορίζοντα 13 εβδομάδων μπορεί να δώσει μια πρώτη εικόνα. Για κάθε εβδομάδα καταγράφονται το αρχικό διαθέσιμο υπόλοιπο, οι αναμενόμενες εισπράξεις και οι πληρωμές που πρέπει να γίνουν. Το υπόλοιπο που προκύπτει μεταφέρεται στην επόμενη εβδομάδα. Ένας μήνας μπορεί να προβλέπεται ότι θα κλείσει με 12.000 ευρώ στο ταμείο και να εμφανίζει έλλειμμα 5.000 ευρώ τη δεύτερη εβδομάδα, επειδή η μισθοδοσία και οι προμηθευτές προηγούνται μιας μεγάλης είσπραξης. Η παρακολούθηση μόνο του υπολοίπου στο τέλος του μήνα αφήνει αυτό το ενδιάμεσο κενό εκτός προγραμματισμού.
Την ευθύνη της πρόβλεψης μπορεί να αναλάβει ο ίδιος ο επιχειρηματίας με εικόνα των καθημερινών συναλλαγών ή ένας εξωτερικός σύμβουλος που λαμβάνει σε σταθερή βάση τα υπόλοιπα τραπεζών, τα ανοιχτά τιμολόγια και τις επικαιροποιημένες υποχρεώσεις. Ο υπεύθυνος ενημερώνει την πρόβλεψη κάθε εβδομάδα, ελέγχει ποιες εισπράξεις και πληρωμές έγιναν όπως είχαν προβλεφθεί και ενημερώνει τον επιχειρηματία όταν το αναμενόμενο υπόλοιπο πέφτει κάτω από το ελάχιστο που έχει ορίσει η επιχείρηση. Η ενημέρωση πρέπει να δίνει το ποσό, την ημερομηνία και τις πληρωμές που επηρεάζονται.
Χρήσιμος είναι και ένας δεύτερος υπολογισμός με πιο συντηρητικές παραδοχές, να κάνουμε δηλαδή ανάλυση σεναρίων . Αν οι δύο μεγαλύτερες εισπράξεις του μήνα μετατεθούν κατά τέσσερις εβδομάδες, πόσα χρήματα θα χρειαστούν και πότε; Η απάντηση δίνει χρόνο για να συμφωνηθεί τμηματική εξόφληση, να μετατεθεί μια δαπάνη ή να χρησιμοποιηθεί μια διαθέσιμη γραμμή χρηματοδότησης. Αν το έλλειμμα επανέρχεται ακόμη και όταν οι πελάτες πληρώνουν στην ώρα τους, χρειάζεται να εξεταστούν και τα περιθώρια κέρδους, τα λειτουργικά έξοδα και οι δόσεις δανείων.
Η σημασία της πρόβλεψης
Η ημερομηνία λήξης ενός τιμολογίου είναι η αφετηρία της πρόβλεψης. Αν ένας πελάτης έχει συμφωνήσει πίστωση 60 ημερών και εξοφλεί συστηματικά στις 90, ο επιπλέον μήνας πρέπει να αποτυπώνεται στον προγραμματισμό. Μια πρώτη εκτίμηση μπορεί να βασιστεί στη συνήθη καθυστέρηση κάθε πελάτη, όπως προκύπτει από τις προηγούμενες εξοφλήσεις του. Όπου υπάρχει επαρκές και αξιόπιστο ιστορικό, ένα προγνωστικό μοντέλο μπορεί να εκτιμά την πιθανότητα να εξοφληθεί ένα τιμολόγιο μέσα στις επόμενες 30 ημέρες, λαμβάνοντας υπόψη πόσο καιρό παραμένει ανοιχτό, το ιστορικό του πελάτη και την εποχικότητα. Η ακρίβεια της πρόβλεψης κρίνεται από το πόσο κοντά βρίσκεται στις εισπράξεις που πραγματοποιούνται.
Στο παρόν παρόν άρθρο προσπαθήσαμε πολύ περιληπτικά να αναδείξουμε την σημασία της παρακολούθησης της ταμειακής ρευστότητας στις επιχειρήσεις. Η συστηματική παρακολούθηση των ταμειακών ροών δείχνει στον επιχειρηματία πότε και πόσα χρήματα μπορεί να διαθέσει για το επόμενο βήμα. Μπορεί έτσι να προγραμματίσει μια επένδυση, να αξιοποιήσει μια έκπτωση για έγκαιρη εξόφληση ή να αναλάβει μια μεγαλύτερη παραγγελία με όρους που τον συμφέρουν. Με μια ενημερωμένη πρόβλεψη, μπορεί να εντάξει αυτές τις αποφάσεις στον προγραμματισμό του, γνωρίζοντας ποιες υποχρεώσεις έχει ήδη αναλάβει και τι περιθώριο διαθέτει.
Πηγές: ΕΛΣΤΑΤ, Δημογραφία Επιχειρήσεων 2024 · Eurostat, Business Demography Statistics · ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, Δελτίο Οικονομικού Κλίματος, Α΄ εξάμηνο 2026. Intrum, Έκθεση Πληρωμών για την Ελλάδα 2025 · ΚΕΜΕΛ, Ο Νο 1 λόγος αποτυχίας μικρών επιχειρήσεων · Greece in Figures, Δημογραφία Επιχειρήσεων στην Ελλάδα. JPMorgan Chase Institute, Gender, Age, and Small Business Financial Outcomes (2019)
* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Συμβουλευτικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.