Με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου, στο Χάνι, η ξεχωριστή εκδήλωση που διοργάνωσε ο Σύλλογος Μικρασιατών Κω «Ο Ηρόδοτος», αφιερωμένη στην ιστορία, τη μνήμη και τον πολιτισμό του Γέροντα της Μικράς Ασίας.
Το ενδιαφέρον του κοινού ήταν ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς η εκδήλωση αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία για να αναδειχθούν άγνωστες πτυχές της ιστορίας των Γεροντιανών και της πορείας τους μετά τον ξεριζωμό από τη Μικρά Ασία.
Με θέμα «Εμβαθύνοντας στην Ιστορία και τον Πολιτισμό του Γέροντα της Μικράς Ασίας», ο ομιλητής Αριστογείτων Κώτσας παρουσίασε στοιχεία και πληροφορίες που φωτίζουν την ιστορική διαδρομή των προσφύγων, με ιδιαίτερη αναφορά στην παρουσία των Γεροντιανών στα Δωδεκάνησα.
Σημαντικό μέρος της έρευνας αφορούσε την εγκατάσταση Γεροντιανών προσφύγων στην Κω, αλλά και στην Κάλυμνο και τη Λέρο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι πρόσφυγες δεν ακολούθησαν τις κατευθύνσεις της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων για εγκατάσταση στην Καβάλα, αλλά επέλεξαν οι ίδιοι τα νησιά ως τη νέα τους πατρίδα.
Η εκδήλωση αποτέλεσε παράλληλα μια σημαντική προσπάθεια σύνδεσης του παρελθόντος με το σήμερα, αναζητώντας απαντήσεις και στοιχεία που αφορούν τις οικογένειες και τους απογόνους των Γεροντιανών που ζουν μέχρι σήμερα στην Κω και στα υπόλοιπα Δωδεκάνησα.
Μέσα από την ιστορική έρευνα και τη διατήρηση της μνήμης, ο Σύλλογος «Ο Ηρόδοτος» συνεχίζει να αναδεικνύει την πολιτιστική κληρονομιά των Μικρασιατών, αποδεικνύοντας πως η ιστορική μνήμη παραμένει ζωντανή και περνά από γενιά σε γενιά.
Στην Κω αναφέρονται οικογένειες με Γεροντιανές ρίζες, μεταξύ άλλων, οι:
Δρόσος, Διπλός, Μπουρνέλης, Κοράκης, Μάρκου Κώτσου, Κεφάλας, Παπαζαχαρίου, Αναστασίου, Κουζακιώτης, Κοντογιάννης, Παγώνης, Σάνος, Φωτίου, Τσακίρης, Σπύρου, Κολλύβας, Κονταξής, Καρλαγκίνης, Κουτελλάς, Μαχαίρας, Μυλωνάς και Κασσανής.
