Ν. ΚΑΝΤΑΡΖΗΣ: ΔΗΜΟΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΟΥΝ ΤΟ ΕΠΕΝΔΥΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Για δεκαετίες, η τουριστική ανάπτυξη της Κω στηρίχθηκε κυρίως σε μικρομεσαίες επενδύσεις ντόπιων ανθρώπων. Οικογενειακές επιχειρήσεις, μικρά και μεσαία ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, μονάδες που χτίστηκαν βήμα-βήμα, με προσωπικό ρίσκο, δάνεια και κόπο μιας ζωής.
Αυτές οι επενδύσεις δεν έγιναν τυχαία. Έγιναν σε μια περίοδο που όλοι έβλεπαν πως το νησί οδηγείται σταδιακά σε τουριστική μονοκαλλιέργεια και επέλεξαν να συμμετάσχουν σε αυτήν με μέτρο, κλίμακα και ενσωμάτωση στην τοπική κοινωνία. Δημιούργησαν δουλειές, στήριξαν την αγορά, κράτησαν ζωντανές γειτονιές και χωριά.
Σήμερα, όμως, το μοντέλο αυτό απειλείται.
Οι νέες επενδύσεις σε τεράστιες, καθετοποιημένες τουριστικές μονάδες δεν αποτελούν απλώς «ακόμη μία επένδυση». Αλλάζουν ριζικά τους κανόνες του παιχνιδιού. Δεν ανταγωνίζονται τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε ίσους όρους. Διαθέτουν οικονομίες κλίμακας, διεθνή δίκτυα, πρόσβαση σε μεγάλους tour operators και λειτουργούν ως κλειστά τουριστικά οικοσυστήματα που κρατούν τον επισκέπτη εντός των τειχών τους.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό:
πίεση στις τιμές των μικρών μονάδων,
μείωση της τοπικής κατανάλωσης,
περιορισμός της διάχυσης του τουριστικού εισοδήματος στην κοινωνία,
σταδιακή απαξίωση του επενδεδυμένου κεφαλαίου των μικρομεσαίων.
Και εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα:
Έχει ή δεν έχει το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση υποχρέωση να προστατεύουν το επενδεδυμένο κεφάλαιο;
Η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι θετική.
Όχι με τη λογική της απαγόρευσης κάθε νέας επένδυσης, αλλά με τη λογική της αναλογικότητας και του ορθολογικού σχεδιασμού. Όταν αλλάζουν οι κανόνες εκ των υστέρων και επιτρέπονται υπερμεγέθεις μονάδες σε έναν ήδη κορεσμένο προορισμό, το μήνυμα προς τους μικρομεσαίους είναι σαφές: «επενδύσατε σε λάθος εποχή».
Αυτό δεν είναι ελεύθερη αγορά. Είναι θεσμική ανισότητα.
Σε ώριμους τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης:
υπάρχουν ανώτατα όρια κλινών,
υπάρχουν ζώνες όπου απαγορεύονται μεγάλες μονάδες,
προωθείται η αναβάθμιση των υφιστάμενων επιχειρήσεων και όχι η άναρχη επέκταση.
Γιατί έχει γίνει κατανοητό ότι η υπερσυγκέντρωση οδηγεί σε εύθραυστες οικονομίες, εξαρτημένες από λίγους παίκτες και ευάλωτες σε κάθε κρίση – υγειονομική, γεωπολιτική ή οικονομική.
Το πραγματικό δίλημμα, λοιπόν, για την Κω δεν είναι αν θέλουμε επενδύσεις.
Είναι τι είδους επενδύσεις θέλουμε και ποιον θέλουμε να ωφελούν.
Θέλουμε ένα νησί:
με πολλούς μικρούς και μεσαίους ιδιοκτήτες,
με κοινωνική συνοχή,
με τουρισμό που διαχέεται;
Ή ένα νησί λίγων μεγάλων μονάδων, όπου η τοπική οικονομία λειτουργεί επικουρικά;
Οι δύο δρόμοι δεν είναι συμβατοί χωρίς σαφή όρια.
Και τα όρια αυτά δεν είναι αντικίνητρο ανάπτυξης. Είναι προϋπόθεση βιωσιμότητας.
Αν δεν προστατευτεί σήμερα το επενδεδυμένο κεφάλαιο των μικρομεσαίων, αύριο δεν θα υπάρχει ούτε κοινωνική συναίνεση ούτε πραγματική τοπική ανάπτυξη. Και τότε, το κόστος θα είναι πολύ μεγαλύτερο από οποιοδήποτε βραχυπρόθεσμο επενδυτικό όφελος.