Κοιτώντας τις χθεσινές εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα, και κυρίως στο Ηράκλειο, αναλογίστηκα πως υπάρχουν ημερομηνίες που η Ιστορία τις έχει ήδη κρίνει.
Και υπάρχουν ημερομηνίες που επιστρέφουν κάθε χρόνο και μας θέτουν ξανά τα ίδια, ουσιαστικά ερωτήματα.
Η 3η Σεπτεμβρίου είναι για μένα μια τέτοια ημερομηνία.
Ως γυναίκα που μεγάλωσε και ζει στα Δωδεκάνησα, τη βλέπω πέρα από έναν σταθμό στη διαδρομή μιας πολιτικής παράταξης. Τη βλέπω ως έκφραση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αντίληψης που έδωσε στην περιφέρεια διαφορετικό βάρος και αναγνώρισε ότι η απόσταση από το κέντρο οφείλει να συνοδεύεται από ισότιμη πρόσβαση σε δικαιώματα, υπηρεσίες και ευκαιρίες.
Στα νησιά μας ξέρουμε πολύ καλά τι κοστίζει η απόσταση. Χρόνο, χρήμα, δυσκολότερη πρόσβαση σε γιατρό, σε εκπαίδευση, σε δημόσιες υπηρεσίες. Και ξέρουμε πόσο καθοριστικό γίνεται αυτό το κόστος στην απόφαση ενός νέου ανθρώπου ή μιας οικογένειας να μείνει και να δημιουργήσει στον τόπο της.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας υπήρξε μία από τις πιο ουσιαστικές εκφράσεις εκείνης της πολιτικής αντίληψης. Για τη νησιωτική Ελλάδα σήμαινε ότι η Υγεία αποκτά χαρακτήρα καθολικού δικαιώματος, με παρουσία και στην περιφέρεια, ακόμη κι εκεί όπου η γεωγραφία κάνει κάθε σχεδιασμό πιο απαιτητικό. Κάτι που σήμερα θεωρούμε, δικαίως, αυτονόητο
Το ίδιο ισχύει για τα λιμάνια και τα αεροδρόμια. Στα Δωδεκάνησα ξεπερνούν κατά πολύ την έννοια μιας αναπτυξιακής υποδομής. Είναι σύνδεση με την υπόλοιπη χώρα, πρόσβαση στην εργασία, στις σπουδές, στην περίθαλψη. Για τα μικρότερα νησιά, η σταθερή συγκοινωνία είναι βασική προϋπόθεση για ζωή και δραστηριότητα όλο τον χρόνο.
Εδώ ακριβώς συναντώνται η κοινωνική πολιτική, η περιφερειακή ανάπτυξη και η εθνική συνοχή.
Το ίδιο συνέβη στην Παιδεία. Για πολλές οικογένειες της περιφέρειας, η δυνατότητα ένα παιδί να σπουδάσει και να αποκτήσει διαφορετικές επαγγελματικές προοπτικές
υπήρξε πραγματική κοινωνική κινητικότητα. Η επόμενη γενιά μπορούσε να πάει πιο μπροστά.
Και υπήρξε μια ακόμη αλλαγή που με αφορά προσωπικά, ως γυναίκα. Η μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου, η κατάργηση της προίκας, η ισότητα, η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία και στη δημόσια ζωή. Για τη δική μου γενιά, αυτές οι αλλαγές έγιναν το έδαφος πάνω στο οποίο μπορέσαμε να πατήσουμε για να διεκδικήσουμε περισσότερα. Με άλλον αέρα.
Αυτή είναι μια πολιτική κληρονομιά που αναγνωρίζω χωρίς δισταγμό.
Και κάθε κληρονομιά έχει μία επιλογή μπροστά της, μπορεί να γίνει θεμέλιο για κάτι νέο ή να μείνει μια όμορφη σελίδα της Ιστορίας.
Εκεί βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το σημερινό διακύβευμα.
Η Ελλάδα του 2026 χρειάζεται σύγχρονες απαντήσεις στις ανισότητες που εξακολουθεί να γεννά η γεωγραφία.
Στα Δωδεκάνησα αυτό σχετίζεται άμεσα με τον σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη την εποχικότητα και τον πραγματικό πληθυσμό που εξυπηρετούν οι δομές μας. Παράδειγμα η Κως του Αυγούστου που έχει κατά πολύ διαφορετικές ανάγκες από την Κω του Ιανουαρίου.
Σχετίζεται με αξιόπιστες και οικονομικά προσιτές αεροπορικές και ακτοπλοϊκές συνδέσεις όλο τον χρόνο. Ουσιαστικά κίνητρα ώστε γιατροί, νοσηλευτές, εκπαιδευτικοί και νέοι επιστήμονες να μπορούν να ζήσουν, να εργαστούν και να χτίσουν τη ζωή τους στα νησιά.
Σχετίζεται με την σημασία το Καστελλόριζο και κάθε ακριτικό νησί να βρίσκονται στον καθημερινό σχεδιασμό της δημόσιας πολιτικής, με ακριβώς την ίδια βαρύτητα που έχουν στον εθνικό μας χάρτη.
Και όλα αυτά ξεπερνούν τα κομματικά όρια.
Η απόσταση, η ανάγκη για περίθαλψη, το κόστος της μετακίνησης, η αγωνία μιας διακομιδής έρχονται πριν από την κομματική επιλογή. Αφορούν τον κάτοικο του νησιού, όποια κι αν είναι η ψήφος του.
Αυτό ακριβώς θεωρώ ότι αξίζει να κρατήσουμε από την 3η του Σεπτέμβρη! Έναν πολιτικό τρόπο σκέψης που βλέπει την κοινωνική πολιτική στα νησιά ως αναπτυξιακή και ταυτόχρονα εθνική πολιτική.
Μια αντίληψη που ξεκινά από τον άνθρωπο, διαβάζει σωστά τη γεωγραφία και μετατρέπει τη νησιωτικότητα σε ισοτιμία, προοπτική και εθνική δύναμη.
Γιατί μια Ελλάδα ισχυρή στην άκρη του χάρτη είναι μια Ελλάδα ισχυρή παντού.
