Α. Πριν ένα χρόνο 17.1.2025 έγινε ηεναρκτήρια παρουσίαση της μελέτης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου Δήμου Κω (Δ.Ε. Κω, Δικαίου, Ηρακλειδών)–Δήμου Νισύρου, στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος Πολεοδομικής Μεταρρύθμισης “Κ. Δοξιάδης” που χρηματοδοτείται από το ΕΛΛΑΣΑ 2.0
Οι μελετητές θα το ολοκληρώσουν τέλος 2017 και ελπίζουμε ότι θα θεσμοθετηθεί και δεν θα μείνει στο ράφι! Πέρυσι παρουσιάστηκε η καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης (πολεοδομικό, παραγωγικό, κοινωνικό επίπεδο). Τώρα θα παρουσιαστούν (όπως έγινε σε μια σειρά άλλων δήμων της χώρας) τα 3 σενάρια για την χωροταξική διευθέτηση και την ανάπτυξη. Το πρώτο που ονομάζεται σενάριο ‘’τάσεων και μηδενικών λύσεων’’ είναι ένα σχεδιο μικρού βαθμού αύξησης των μεγεθών πληθυσμού και παραγωγής. Το δεύτερο-μεσαίο σενάριο ‘’ηπίας παρέμβασης’’’ σηματοδοτεί αυξητική θετική πορεία ενώ το τρίτο της ‘’δυναμικής παρέμβασης’’ καθορίζει υψηλούς βαθμούς ανάπτυξης. Θα γίνουν ‘’ατομικές’’ επισημάνσεις από τους συμμετέχοντες στην παρουσίαση γιατί λείπει η συλλογική δουλειά! Το σημαντικότερο όμως είναι το περιεχόμενο της θέσης της δημοτικής αρχής. Ο Δήμος τυπικά είναι και ο εντολέας της μελετητικής ομάδας! Θα ήταν σκόπιμο να γνωρίζαμε ποιες προτεραιότητες θέτει σε αυτό το σχέδιο. Όμως δεν έχουμε συνηθίσει σε τέτοιες πρακτικές. Θα δει και φυσικά θα υιοθετήσει το σενάριο που η παρεμβατικότητα του θα δημιουργεί τις μικρότερες αντιδράσεις! Η μεσαία λύση της ‘’ηπίας διευθέτησης’’ των χωροταξικών μας προβλημάτων ταιριάζει στην δημοτική μας αρχή. Για παράδειγμα: ανησυχούμε για το νερό. Τι ποιο απλό από να θεσμοθετήσουμε περιοριστικά μετρά για τις πισίνες! Να θεσμοθετήσουμε ζώνες με απαγόρευση τουριστικών συγκροτημάτων! (κάτι τέτοιο προέβλεπε ο Δοξιάδης 1990-97 και γι αυτό τέθηκε στο ράφι). .
Β. Τοτοπικό πολεοδομικόσχέδιο Κω-Νισύρου :Μπορει να καθορίσει ή να αλλάξει όρους δόμησης, να προσδιορίσει περιοχές προς πολεοδόμηση (επεκτάσεις σχεδίων ή νέες, πχ Καρδάμαινα), να οριοθετήσει οικισμούς χωρίς όρια (Ασφενδιού, Κέφαλος), να τροποποιήσει υπέχοντα όρους και όρια οικισμών (Πυλί, Αντιμάχεια, οικισμοί Λάμπης, Α. Νεκταρίου, Παραδεισίου), να αναγνωρίσει υφιστάμενους δρόμους. Μπορεί να καθορίσει χρήσεις γης, ορίζοντας χώρους για αγροτική καλλιέργεια, για βιοτεχνία, για μεταποίηση, και να σημειώσει θέσεις για υποδομές όπως λιμάνια, φράγματα, ηλιακά πάρκα, χώρους στάθμευσης, κλπ. Μπορεί να θεσμοθετήσει ζώνες προστασίας (για παράδειγμα το δάσος των κέδρων-Ψηλός Γκρεμός και την καλδέρα του κόλπου της Κεφάλου που προβλεπόταν στην μελέτη του 1990) και την καλδέρα ακόμη συμπεριλάβει μέτρα για χωροθετήσει μεγάλων επενδύσεων. Το σχέδιο συνοδεύεται με στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, γεωλογική μελέτη και μελέτη οριοθέτησης υδατορεμάτων και εγκρίνεται με προεδρικό διάταγμα, έχοντας ενισχυμένο θεσμικό κύρος. Αυτό που δεν μπορεί να αλλάξει είναι την περιοχή ΝΑΤΟΥΡΑ και τους θεσμοθετημένους υγροβιότοπους (η προστασία της Αλυκής δεν αλλάζει).
Γ. Για τον πολιτικό χαρακτήρα του σχεδίου:ο σχεδιασμός θα δώσει κάποιες γενικές λύσεις πέρα από αυτά των λαϊκώνστεγαστικών αναγκών. Προβλήματα που θα έπρεπε να έχουμε λύσει από την δεκαετία 1990 δεν λυθήκαν με ευθύνη της τότε κεντρικής και τοπικής ηγεσίας. Τότε ήταν άλλη εποχή. Το ζητούμενο ήταν η κυρίως η ώθηση της οικοδομικής-τουριστικής δραστηριότητας. Η επιδίωξη ενός παρεμβατικού σχεδίου με περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς περιορισμούς (σε γη, νερό, παραλία, τοπίο, φύση, οικονομική αναδιανομή κερδών, ποιότητα ζωής) ‘ήταν ζητούμενα μεν αλλά με περιορισμένη υποστήριξη (αριστερά και οικολογία). Στην κοινωνία υπήρχαν ζωντανά κινήματα! Υπήρχαν και πολιτικά πρόσωπα που ορκίζονταν στην σοσιαλδημοκρατική αλλαγή. Σήμερα είναι εποχή με φιλελεύθερα προτάγματα. Είναι αδύνατο ο χωροταξικός σχεδιασμός της περιόδου 2020-2030 να τροποποιήσει το μοντέλο ανάπτυξης των νησιών μας! Αυτό που γίνεται (συνεχής αύξηση κλινών) ταιριάζει στους στόχους και τις προτεραιότητες που βάζουν οι ισχυροί πολιτικοί και επιχειρηματικοί κύκλοι!
Δ. Η ‘’μονοκαλλιέργεια’’του τουρισμού επειδή αποδίδει μεγάλα κέρδη θα συνεχιστεί. Θα σταματήσει όταν το κέρδος μειωθεί. Και αυτό σημαίνει κατάργηση του κρατικού πλέγματος ‘’αναπτυξιακών ενισχύσεων’. Ανακοστολόγηση των δημοτικών και κρατικών υπηρεσιών που στηρίζουν τον τουρισμό. Ο Δήμος είναι η κατάλληλη μηχανή για να προβάλει τα φυσικά περιθώρια που στοιχειοθετεί ο νησιωτικός μας χώρος. Αν όχι ο Δήμος ποιος θα προτάξει τις κοινωνικές ανάγκες και τα περιβαλλοντικά όρια; Το τοπικό σχέδιο θα λύσει κάποια προβλήματα. Αυτά όμως είναι πολύ μακριά από αυτά που αναμένει (δήθεν) ο κ. Δήμαρχος (και όχι μόνο) περί ‘’φέρουσας ικανότητας των φυσικών πόρων, και των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων και των πολιτιστικών αποθεμάτων και των ιστορικών παρακαταθηκών μας για να πάρουμε μέτρα!’ ‘Άλλο οι υπεκφυγές και οι ωραιοποιήσεις και άλλο οι πολιτικές προτεραιότητες.
Ν. Μυλωνάς
