ΚΕΝΤΡΙΚΗ 3

Πίσω από μια πρόσκληση για εκδήλωση μνήμης στη Σμύρνη υπάρχει ένα κείμενο διεκδικήσεων που απευθύνεται ευθέως στην Ελλάδα. Ο Σύλλογος Πολιτισμού και Αλληλεγγύης Τούρκων Ρόδου, Κω και Δωδεκανήσου, σωματείο που εδρεύει στη Σμύρνη, δημοσιοποίησε στις 3 Νοεμβρίου 2026 την πρόσκλησή του για συζήτηση αφιερωμένη στον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Στην ίδια ανάρτηση, όμως, το επετειακό σκέλος δίνει γρήγορα τη θέση του σε κάτι εντελώς διαφορετικό.Ο σύλλογος ζητά από το ελληνικό κράτος να αναγνωρίσει την τουρκική πολιτιστική ταυτότητα των μουσουλμάνων που ζουν στη Ρόδο και στην Κω. Ζητά επίσης να ανοίξουν ξανά σχολεία που, όπως υποστηρίζει, έκλεισαν, ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν τη μητρική τους γλώσσα σε δίγλωσση βάση. Το τρίτο αίτημα αφορά στην προστασία των αρχιτεκτονικών έργων της οθωμανικής περιόδου.Οι θέσεις αυτές ανήκουν αποκλειστικά στον σύλλογο. Δεν συμβαδίζουν με το νομικό καθεστώς των Δωδεκανήσων και αντιβαίνουν στις πάγιες θέσεις της ελληνικής πλευράς. Ειπωμένες με τον τρόπο και στον τόπο που ειπώθηκαν, αποκτούν επιπλέον σαφώς προκλητικό χαρακτήρα.Μια εκδήλωση για τον Κεμάλ στο άλλοτε ΚορδελιόΗ εκδήλωση έχει τίτλο «Τιμώντας και κατανοώντας τον Ατατούρκ». Θα πραγματοποιηθεί στις 9 Νοεμβρίου 2026, στις 16:00, στο συγκρότημα «Sancar Maruflu» του Δήμου Καρσίγιακα. Συνδιοργανωτές είναι το τοπικό παράρτημα του Συλλόγου Ατατουρκικής Σκέψης και το αντίστοιχο παράρτημα της Ένωσης Τουρκάλων Γυναικών, ενώ ο σύλλογος των Δωδεκανήσιων μουσουλμάνων εμφανίζεται ως ο φορέας που έχει την πρωτοβουλία.Η ημερομηνία έχει τη σημασία της. Απέχει μία ημέρα από την επέτειο του θανάτου του ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας, στις 10 Νοεμβρίου 1938, που τιμάται κάθε χρόνο στη γειτονική χώρα.Το ίδιο ισχύει και για τον τόπο. Η Καρσίγιακα είναι το άλλοτε Κορδελιό, το παραθαλάσσιο προάστιο της Σμύρνης με την έντονη ελληνική παρουσία μέχρι την καταστροφή του 1922. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, φορτωμένο με ελληνική ιστορική μνήμη, ένα σωματείο που δηλώνει δραστήριο από το 1996 επιλέγει να συνδέσει τον φόρο τιμής στον Κεμάλ με αιτήματα προς την Αθήνα.Η πρόσκληση απευθύνεται στους «ομοεθνείς και φίλους, Τούρκους της Ρόδου και της Κω». Η λέξη του τουρκικού πρωτοτύπου, soydaş, παραπέμπει σε κοινή καταγωγή και επανέρχεται σε όλο το κείμενο. Δεν είναι γλωσσική λεπτομέρεια. Είναι ορολογία που συναντάται συχνά στον τουρκικό πολιτικό λόγο όταν γίνεται αναφορά σε πληθυσμούς πέρα από τα σύνορα της χώρας.Τα τρία αιτήματα και το επιχείρημα της ταυτότηταςΤο δεύτερο μέρος της ανάρτησης φέρει ημερομηνία 9 Νοεμβρίου 2026 και έχει τη μορφή μηνύματος προς τα μέλη και τους φίλους του συλλόγου. Οι συντάκτες του αυτοσυστήνονται ως «Τούρκοι των νησιών οργανωμένοι στην Τουρκία». Δηλώνουν ότι ζητούν από το ελληνικό κράτος να αναγνωρίσει την τουρκική πολιτιστική ταυτότητα των ομοεθνών τους που παρέμειναν στα νησιά, να επαναλειτουργήσει τα σχολεία που έκλεισαν και να προστατεύσει τα αρχιτεκτονικά έργα των Οθωμανών Τούρκων. Προσθέτουν ότι εργάζονται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.Ως αιτιολόγηση προβάλλουν ότι η πολιτιστική ταυτότητα αποτελεί εκ γενετής δικαίωμα του ανθρώπου. Το κείμενο κλείνει με τη δέσμευση ότι ο σύλλογος θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τις αρχές του Ατατούρκ και να εργάζεται για να διατηρηθεί η παρουσία των «ομοεθνών» του στα νησιά «ως Τούρκων και μουσουλμάνων».Εξίσου ενδιαφέρον έχει όμως και ό,τι δεν αναφέρεται. Η ανακοίνωση δεν διευκρινίζει ποια σχολεία έκλεισαν, πότε, με ποιο καθεστώς λειτουργούσαν και πόσους μαθητές αφορούσαν. Δεν κατονομάζει ούτε ένα μνημείο που κινδυνεύει ή παραμελείται. Τα αιτήματα διατυπώνονται γενικά, χωρίς κανένα στοιχείο που να τα τεκμηριώνει.Η επίκληση του 1919 και του πολέμου κατά του ελληνικού στρατούΤο πιο αιχμηρό σημείο της ανακοίνωσης βρίσκεται στο ιστορικό της αφήγημα. Ο σύλλογος υποστηρίζει ότι, την εποχή που τα στρατεύματα της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας υπό τον Μουσταφά Κεμάλ πολεμούσαν κατά των ελληνικών στρατευμάτων στη Μικρά Ασία, οι Τούρκοι της Ρόδου και της Κω στήριξαν άμεσα και έμμεσα τον «εθνικό αγώνα». Κατά την ανακοίνωση, η στήριξη αυτή εκφράστηκε μέσω της Εταιρείας Υπεράσπισης των Ισλαμικών Δικαιωμάτων Ρόδου και Κω, που φέρεται να ιδρύθηκε το 1919. Για τη δράση της οργάνωσης αυτής δεν παρατίθεται κανένα στοιχείο.Η επιλογή δεν μπορεί να θεωρηθεί αθώα. Ένα κείμενο που ζητά από την Ελλάδα αναγνώριση, σχολεία και προστασία μνημείων ανοίγει υπενθυμίζοντας τη συμβολή των μουσουλμάνων των νησιών σε πόλεμο εναντίον του ελληνικού στρατού. Με αυτόν τον τρόπο συνδέει την παρουσία Ελλήνων πολιτών στη Ρόδο και στην Κω με μια μνήμη εχθρότητας προς την Ελλάδα. Τους εντάσσει επίσης στο τουρκικό εθνικό αφήγημα αντί να τους αντιμετωπίζει ως πολίτες του κράτους στο οποίο ζουν. Στο αφήγημα του συλλόγου απουσιάζει και μια ουσιώδης λεπτομέρεια, ότι το 1919 η Ρόδος και η Κως δεν βρίσκονταν πλέον υπό οθωμανική διοίκηση αλλά υπό ιταλική κατοχή, ήδη από το 1912.Αιτήματα χωρίς έρεισμα στο διεθνές δίκαιοΗ πάγια ελληνική θέση είναι σαφής. Η μόνη μειονότητα που αναγνωρίζεται στην Ελλάδα είναι η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, όπως ορίστηκε με τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923. Ο προσδιορισμός της βασίζεται στο θρήσκευμα και όχι στην εθνοτική καταγωγή.Οι ρυθμίσεις της Λωζάνης για τις μειονότητες δεν κάλυψαν τα Δωδεκάνησα, τα οποία τότε βρίσκονταν υπό ιταλική κυριαρχία. Με την ίδια συνθήκη, μάλιστα, η Τουρκία παραιτήθηκε υπέρ της Ιταλίας από κάθε δικαίωμα επί των νησιών. Η ενσωμάτωσή τους στην Ελλάδα έγινε με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων, που υπογράφηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1947 και στην οποία η Τουρκία δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος. Η επίσημη ένωση ολοκληρώθηκε στις 7 Μαρτίου 1948.Από αυτό προκύπτει ότι δεν υπάρχει κανένα διεθνές κείμενο που να θεμελιώνει μειονοτικό καθεστώς στη Ρόδο ή στην Κω. Δεν υπάρχει επίσης κανένα δικαίωμα τρίτου κράτους, ή σωματείων που δρουν στο έδαφός του, να θέτει τέτοια ζητήματα. Κάθε ρητορική περί «τουρκικής μειονότητας» στα Δωδεκάνησα κινείται, κατά την ελληνική πλευρά, έξω από κάθε νομικό πλαίσιο.Ισότιμοι Έλληνες πολίτες και όχι «ομοεθνείς» άλλου κράτουςΟι μουσουλμάνοι της Ρόδου και της Κω είναι Έλληνες πολίτες. Το Σύνταγμα τους κατοχυρώνει την ισότητα ενώπιον του νόμου με το άρθρο 4 και την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης με το άρθρο 13, όπως σε κάθε άλλον πολίτη της χώρας.Η ελληνική θέση απορρίπτει την αντίληψη ότι σωματεία που λειτουργούν σε άλλη χώρα μπορούν να μιλούν εξ ονόματός τους ή να τους αντιμετωπίζουν ως «ομοεθνείς» ενός τρίτου κράτους. Η ταυτότητα κάθε πολίτη είναι προσωπική του υπόθεση. Δεν αποτελεί αντικείμενο διεκδίκησης από φορείς έξω από τα σύνορα.Η επιμονή του συλλόγου στη διατύπωση «Τούρκοι και μουσουλμάνοι» κινείται ακριβώς στην αντίθετη κατεύθυνση. Μετατρέπει μια θρησκευτική κοινότητα Ελλήνων πολιτών σε εθνοτική ομάδα με δεσμούς προς την Τουρκία. Είναι μια μετατόπιση που η Αθήνα απορρίπτει σταθερά και που δεν έχει έρεισμα ούτε στο ιστορικό ούτε στο νομικό καθεστώς των νησιών.Η εκπαίδευση και τα «κλειστά σχολεία»Δίγλωσση μειονοτική εκπαίδευση λειτουργεί στην Ελλάδα μόνο στη Θράκη. Το καθεστώς της απορρέει από τη Λωζάνη και από το διμερές πλαίσιο που διαμορφώθηκε στη συνέχεια για τη μειονοτική εκπαίδευση, και δεν επεκτείνεται σε καμία άλλη περιοχή.Στη Ρόδο και στην Κω τα παιδιά των μουσουλμανικών οικογενειών φοιτούν στα δημόσια σχολεία, όπως όλοι οι μαθητές. Το αίτημα να «ξανανοίξουν» σχολεία, χωρίς να λέγεται ποια ήταν, πότε έκλεισαν και ποιο ήταν το καθεστώς τους, ουσιαστικά μεταφέρει στα Δωδεκάνησα ένα μοντέλο που δεν έχει καμία νομική βάση εκεί. Κατά την ελληνική ανάγνωση, πρόκειται για απόπειρα να δημιουργηθεί στην πράξη μειονοτικό καθεστώς μέσω της εκπαίδευσης.Τα οθωμανικά μνημεία και η σύγκριση που αποφεύγει ο σύλλογοςΤο αίτημα για την προστασία των οθωμανικών μνημείων αγνοεί την υφιστάμενη κατάσταση. Η Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου είναι εγγεγραμμένη από το 1988 στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Περιλαμβάνει μνημεία όλων των περιόδων, ανάμεσά τους τεμένη, λουτρά και κρήνες της οθωμανικής εποχής.Τα μνημεία αυτά προστατεύονται από την ελληνική νομοθεσία για την πολιτιστική κληρονομιά, τον ν. 3028/2002. Η συντήρηση και η αποκατάστασή τους γίνεται με ευθύνη των αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού. Η προστασία τους είναι υποχρέωση που το ελληνικό κράτος έχει ήδη αναλάβει, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε διεκδίκηση.Η ανακοίνωση δεν αναφέρεται καθόλου στην άλλη πλευρά του Αιγαίου. Τα αιτήματα για δίγλωσση εκπαίδευση και προστασία μνημείων διατυπώνονται από τη χώρα όπου η Θεολογική Σχολή της Χάλκης παραμένει κλειστή από το 1971 και όπου η Αγία Σοφία μετατράπηκε ξανά σε τέμενος το 2020. Στην ίδια χώρα η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου έχει περιοριστεί στο ελάχιστο μέσα στις τελευταίες δεκαετίες. Στην Αθήνα, η σύγκριση αυτή αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς κάθε φορά που επανέρχεται ζήτημα σεβασμού της πολιτιστικής κληρονομιάς και των δικαιωμάτων των κοινοτήτων.Πηγή: dimokratiki.gr

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η εκδήλωση λόγου και τέχνης από το Γυμνάσιο - Λύκειο Αντιμάχειας για τον συγγραφέα Ισίδωρο ΖουργόΜε ιδιαίτερο ενδιαφέρον πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, στο Πολιτιστικό Κέντρο Πυλίου, η τιμητική εκδήλωση αφιερωμένη στον συγγραφέα Ισίδωρο Ζουργό, στο πλαίσιο των Ιπποκρατείων . Η εκδήλωση διοργανώθηκε από μαθητές και εκπαιδευτικούς του Γυμνασίου και του Λυκείου Αντιμάχειας, με τη στήριξη του Δήμου Κω, συνδυάζοντας λογοτεχνία, θέατρο, μουσική και χορό. Οι μαθητές παρουσίασαν σκηνές από το έργο του συγγραφέα, ενώ ακολούθησαν φιλολογικές και θεολογικές ομιλίες. Για το βιβλίο εκτός από τον συγγραφέα, μίλησαν οι:- Μαρία Αμοιρίδου: Φιλόλογος Δ/ντρια του Γυμνασίου Αντιμάχειας- Σωτήρης Μπάρδας: Θεολόγος, Δ/ντης 3ου Γυμνασίου Κω- Νικόλαος Παπασταματίου: Ποιητής, δάσκαλος Δημοτικού Σχολείου ΚεφάλουΣκηνοθετική επιμέλεια: Σοφία Παπαχρήστου (φιλόλογος)Επιμέλεια κίνησης: Πέτρος Μαστόρος (γυμναστής)Τραγούδι: Πηνελόπη Αμαραντίδου (μαθηματικός)Διδασκαλία αναγνώσεων Λυκείου: Έφη Μόσχου (φιλόλογος)Προτζέκτορας – μίξη ήχου: Γιάννης Πετρόπουλος (καθ. Πληροφορικής)Η βραδιά πλαισιώθηκε από τραγούδια σε στίχους της Σαπφούς και αρχαιοελληνικούς χορούς και ολοκληρώθηκε με συζήτηση του Ισίδωρου Ζουργού με τη φιλόλογο Μαρίνα Μπέττα και το κοινό.

Η υπόθεση των ακυρωμένων διαγωνισμών του ΟΔΑΠ για τα πωλητήρια αρχαιολογικών χώρων και μουσείων φτάνει και στα Δωδεκάνησα. Στον κατάλογο των 27 σημείων που έχει δημοσιοποιηθεί περιλαμβάνονται 2 πωλητήρια της Ρόδου, στη Μεσαιωνική Πόλη και στο Παλάτι του Μαγίστρου, καθώς και το πωλητήριο του Τεμένους Ντεφτεντάρ στην Κω.Για την Κω η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Το πωλητήριο του τεμένους δεν εμφανίζεται μόνο στους διαγωνισμούς που ακυρώθηκαν. Περιλαμβάνεται και σε προγενέστερες συμβάσεις διάρκειας 18 μηνών, την ακύρωση των οποίων ζητεί ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων. Ο ΟΔΑΠ, από την πλευρά του, υπερασπίζεται τη διαδικασία που ακολουθήθηκε.Τα 3 σημεία των ΔωδεκανήσωνΑπό τα 27 πωλητήρια του καταλόγου, τα 3 βρίσκονται σε δωδεκανησιακό έδαφος. Η Ρόδος εμφανίζεται με 2 εγγραφές, τη Μεσαιωνική Πόλη και το Παλάτι του Μαγίστρου. Η Κως συμμετέχει με το Τέμενος Ντεφτεντάρ.Η παρουσία τους στη λίστα σημαίνει ότι η ακύρωση των διαγωνισμών αφορά ευθέως και στα πωλητήρια των συγκεκριμένων σημείων. Ό,τι είχε σχεδιαστεί για αυτά μέσα από τη διαγωνιστική διαδικασία του ΟΔΑΠ ακολουθεί πλέον την τύχη του συνόλου των 27.Υπάρχει ωστόσο μια διαφορά ανάμεσα στα 2 νησιά. Για τα ροδιακά πωλητήρια, τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά δεν αναφέρουν ένταξη και σε παλαιότερες συμβάσεις, όπως συμβαίνει με το πωλητήριο της Κω.Διπλή εκκρεμότητα για το Τέμενος ΝτεφτεντάρΤο πωλητήριο του Τεμένους Ντεφτεντάρ βρίσκεται, κατά κάποιον τρόπο, εκτεθειμένο σε 2 επίπεδα. Το πρώτο είναι οι διαγωνισμοί για τα 27 πωλητήρια, που ακυρώθηκαν. Το δεύτερο είναι οι συμβάσεις διάρκειας 18 μηνών, οι οποίες προηγήθηκαν χρονικά και στις οποίες το πωλητήριο της Κω περιλαμβάνεται επίσης.Για αυτές τις συμβάσεις, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ζητεί ακύρωση. Επομένως, για το συγκεκριμένο σημείο δεν έχει απλώς κριθεί η τύχη των διαγωνισμών. Παραμένει ανοιχτό και το ζήτημα των συμβάσεων που ίσχυσαν πριν από αυτούς.Το αν θα γίνει δεκτό το αίτημα των αρχαιολόγων, πότε θα εξεταστεί και από ποιο όργανο, δεν διευκρινίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία. Ούτε έχουν γίνει γνωστοί αναλυτικά οι λόγοι στους οποίους στηρίζει ο Σύλλογος το συγκεκριμένο αίτημα.Ακύρωση διαγωνισμών και αίτημα για τις παλαιότερες συμβάσεις δεν ταυτίζονταιΣτην υπόθεση εμπλέκονται 2 διαφορετικές διαδικασίες, που συχνά κινδυνεύουν να συγχέονται.Η πρώτη είναι η ακύρωση των διαγωνισμών για τα 27 πωλητήρια. Πρόκειται για εξέλιξη που έχει ήδη ανακοινωθεί και αφορά και στα 3 δωδεκανησιακά σημεία. Ποιο όργανο αποφάσισε την ακύρωση και με ποια αιτιολογία δεν προκύπτει από τα στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας.Η δεύτερη είναι το αίτημα του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων για ακύρωση των προγενέστερων συμβάσεων διάρκειας 18 μηνών. Εδώ δεν υπάρχει απόφαση, αλλά αίτημα. Και από τα δωδεκανησιακά σημεία, αυτό που ρητά συνδέεται με τις συμβάσεις αυτές είναι το πωλητήριο του Τεμένους Ντεφτεντάρ.Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Η ακύρωση των διαγωνισμών δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ακυρώνονται και οι συμβάσεις που είχαν προηγηθεί.Η θέση των αρχαιολόγωνΟ Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων είχε τοποθετηθεί δημόσια με ανακοίνωσή του στις 2 Νοεμβρίου 2026. Σε αυτήν κάνει λόγο για ακύρωση της σύμβασης που αφορούσε 27 πωλητήρια κορυφαίων αρχαιολογικών χώρων και μουσείων της χώρας. Κατά τον Σύλλογο, η σύμβαση είχε συναφθεί από τον ΟΔΑΠ κατά παράβαση της νομιμότητας.Η εκτίμηση αυτή αποτελεί θέση του Συλλόγου και δεν υιοθετείται από τον ΟΔΑΠ, ο οποίος υποστηρίζει ότι η διαδικασία ήταν ορθή.Οι αρχαιολόγοι δεν περιορίζονται στους διαγωνισμούς για τα 27 σημεία. Στρέφονται και κατά των συμβάσεων διάρκειας 18 μηνών που προηγήθηκαν, ζητώντας να ακυρωθούν και αυτές. Σε αυτό το σκέλος της υπόθεσης εντάσσεται το πωλητήριο της Κω.Ο ΟΔΑΠ υπερασπίζεται τη διαδικασίαΑπέναντι στις αιτιάσεις των αρχαιολόγων, ο ΟΔΑΠ υπερασπίζεται τη διαδικασία που ακολούθησε. Όπως προκύπτει από την απάντησή του, ο οργανισμός δεν αποδέχεται ότι υπήρξε πρόβλημα στον τρόπο με τον οποίο προχώρησε η διαγωνιστική διαδικασία.Τα επιμέρους επιχειρήματα του οργανισμού δεν αναλύονται στα στοιχεία που είναι διαθέσιμα. Δεν είναι επίσης σαφές αν ο ΟΔΑΠ έχει τοποθετηθεί ειδικά για το αίτημα των αρχαιολόγων σχετικά με τις συμβάσεις των 18 μηνών ή για τα πωλητήρια των Δωδεκανήσων.Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή 2 αντικρουόμενων αναγνώσεων. Από τη μία, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων κάνει λόγο για παράβαση της νομιμότητας. Από την άλλη, ο ΟΔΑΠ επιμένει ότι η διαδικασία ήταν σύννομη.Γα τη Ρόδο το εύρος της υπόθεσης περιορίζεται σε 2 σημεία, τη Μεσαιωνική Πόλη και το Παλάτι του Μαγίστρου, και τα 2 μέσα στην πόλη της Ρόδου.Για την Κω το ερώτημα έχει μεγαλύτερο βάθος. Επειδή το πωλητήριο του τεμένους περιλαμβάνεται στις συμβάσεις των 18 μηνών, η έκβαση του αιτήματος των αρχαιολόγων συνδέεται άμεσα με το καθεστώς του.Πηγή: dimokratiki.gr