ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ EPOLITICAL.GR

Γιώργος Χατζημάρκος: Σκιές στις αναθέσεις και το «δίδυμο» των εταιρειών

Ενώ τα έργα του ΕΣΠΑ μένουν πίσω, οι αναθέσεις «σπάνε» σε ποσά κάτω των 30.000 ευρώ προς εταιρείες με κοινή έδρα και επικοινωνία

Είναι κοινή διαπίστωση ότι τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου βρίσκονται αντιμέτωπα με κρίσιμες ελλείψεις σε υποδομές ύδρευσης και διαχείρισης λυμάτων. Ωστόσο, την ώρα που οι νησιώτες περιμένουν από την περιφερειακή αρχή του Γιώργου Χατζημάρκου λύσεις που θα αλλάξουν το τοπίο, παρατηρείται -εντόνως μάλιστα- η εφαρμογή μιας αμφιλεγόμενης στρατηγικής που εγείρει σοβαρά ερωτήματα.

Το ρεπορτάζ τρέχει και με όσα θα φέρουμε σήμερα στο φως της δημοσιότητας θα καταλάβετε ότι το καράβι… μπάζει από παντού με ευθύνη Χατζημάρκου.

Ξεκινάμε πηγαίνοντας κατευθείαν στο ψητό. Από τη μία πλευρά τα επίσημα στοιχεία δείχνουν εξαιρετικά χαμηλούς ρυθμούς απορρόφησης των ευρωπαϊκών πόρων και από την άλλη καταγράφεται μια καταιγίδα απευθείας αναθέσεων σε εταιρείες που εμφανίζουν εντυπωσιακές ομοιότητες μεταξύ τους.

Στις τελευταίες θέσεις στην αξιοποίηση των πόρων

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) με ημερομηνία αναφοράς την 23η Μαρτίου 2026, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις της χώρας όσον αφορά την αξιοποίηση των πόρων των περιφερειακών προγραμμάτων.

Με το ποσοστό των δαπανών να περιορίζεται στο 23,2%, η απόκλιση από άλλες περιφέρειες είναι χαοτική. Ενδεικτικά, η Πελοπόννησος και η Αττική κινούνται με ρυθμούς άνω του 36%, έχοντας ήδη διοχετεύσει σημαντικά κεφάλαια στην πραγματική οικονομία και στα έργα υποδομής. Η αδυναμία της διοίκησης Χατζημάρκου να τρέξει τα μεγάλα έργα του ΕΣΠΑ δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη διαχειριστική επάρκεια της περιφέρειας, την ώρα που οι ανάγκες των νησιωτών για νερό και βιολογικούς καθαρισμούς παραμένουν ανικανοποίητες.

Το «σπάσιμο» ενιαίων έργων

Παρά τη στασιμότητα στα μεγάλα έργα, η δραστηριότητα στις απευθείας αναθέσεις είναι καταιγιστική. Η νομοθεσία περί δημόσιων συμβάσεων (Ν. 4412/2016) ορίζει την απευθείας ανάθεση ως μια κατ’ εξαίρεση διαδικασία για ποσά έως 30.000 ευρώ. Ωστόσο, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου φαίνεται να εφαρμόζεται η μέθοδος του «σπασίματος» ενιαίων έργων (contract splitting), ώστε να αποφεύγεται η βάσανος των δημόσιων διαγωνισμών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σειρά αποφάσεων του Οκτωβρίου 2024. Μέσα σε ελάχιστες ημέρες, ένα ουσιαστικά ενιαίο αντικείμενο, που αφορούσε τη συλλογή στοιχείων και τις αυτοψίες για μονάδες αφαλάτωσης και βιολογικούς καθαρισμούς, διασπάστηκε σε τέσσερις διαφορετικές συμβάσεις. Τα ποσά ορίστηκαν με μαθηματική ακρίβεια μόλις κάτω από το νόμιμο όριο: 29.000 ευρώ, 29.500 ευρώ και 29.700 ευρώ.

Η περιφέρεια διαχώρισε τις μελέτες σε Κυκλάδες και Δωδεκάνησα, παρά το γεγονός ότι οι ανάγκες εντάσσονται στο ίδιο Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης, προκειμένου να νομιμοποιήσει τέσσερις χωριστές απευθείας αναθέσεις αντί για έναν ενιαίο, ανοιχτό διαγωνισμό που θα εξασφάλιζε καλύτερες τιμές και διαφάνεια.

Εταιρείες με ίδιο «στρατηγείο»

Το πλέον σκανδαλώδες στοιχείο της υπόθεσης προκύπτει από την έρευνα στους φακέλους των αναδόχων. Για να τηρηθούν τα προσχήματα του ανταγωνισμού, η περιφέρεια κάλεσε για υποβολή προσφορών «διαφορετικούς» οικονομικούς φορείς.

Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική:

• Οι εταιρείες PLANET AE και REDECON AE, που έλαβαν τις προσκλήσεις την ίδια ημέρα (16/9/2024), εμφανίζονται να στεγάζονται στην ίδια ακριβώς διεύθυνση (οδός Ακακιών 54Α, Χαλάνδρι).
• Διαθέτουν το ίδιο τηλέφωνο επικοινωνίας.
• Η ηλεκτρονική επικοινωνία (email) της REDECON ([email protected]) περιλαμβάνει στο domain της το όνομα της εταιρείας PLANET.

Πρόκειται για μια προφανή περίπτωση συστεγαζόμενων ή συγγενών επιχειρηματικών συμφερόντων, η οποία ακυρώνει κάθε έννοια ανεξάρτητου ανταγωνισμού. Το γεγονός ότι η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου απευθύνεται ουσιαστικά στο ίδιο «στρατηγείο» για να μοιράσει δημόσιο χρήμα δημιουργεί σοβαρές υπόνοιες για την ύπαρξη ενός κλειστού συστήματος προμηθευτών.

Ερωτήματα που ζητούν απάντηση

Η αντίθεση είναι πλέον κραυγαλέα: Από τη μία, μια διοίκηση που αδυνατεί να απορροφήσει τα εκατομμύρια του ΕΣΠΑ για τα νησιά και από την άλλη, ένας μηχανισμός που λειτουργεί με απόλυτη ταχύτητα όταν πρόκειται για απευθείας αναθέσεις σε «γνώριμες» διευθύνσεις.

Τα ερωτήματα για τον κ. Χατζημάρκο είναι αμείλικτα:

• Γιατί το Νότιο Αιγαίο παραμένει ουραγός στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων (23,2%);
• Με ποιο κριτήριο επιλέχθηκε η κατάτμηση των έργων σε ποσά οριακά κάτω των 30.000 ευρώ;
• Πώς δικαιολογεί η περιφέρεια την πρόσκληση «ανεξάρτητων» εταιρειών που μοιράζονται την ίδια διεύθυνση, το ίδιο τηλέφωνο και το ίδιο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο;

Πλέον, ο λόγος ανήκει στις ελεγκτικές Αρχές και τη Δικαιοσύνη, αλλά και την Ευρωπαία Εισαγγελέα, καθώς η διαχείριση του δημόσιου χρήματος στο Αιγαίο φαίνεται να ακολουθεί κανόνες που απέχουν πολύ από τις ευρωπαϊκές οδηγίες περί διαφάνειας και υγιούς ανταγωνισμού. Τα στοιχεία που διαθέτει η «Political» είναι εκατοντάδες και σήμερα δημοσιεύουμε ένα μικρό μέρος, καθώς θα επανέλθουμε.