Στο πλαίσιο της επικείμενης μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι δέκα Έπαρχοι της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου καταθέτουν το παρόν υπόμνημα, με στόχο την ανάδειξη της αναγκαιότητας διατήρησης και θεσμικής αναβάθμισης του θεσμού του Επάρχου. Η πρόταση που ακολουθεί αποσκοπεί στη διασφάλιση της αποτελεσματικής διοίκησης, της δημοκρατικής εκπροσώπησης και της ουσιαστικής εφαρμογής της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της νησιωτικότητας.
ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ
ΥΠΟΜΝΗΜΑ Των δέκα (10) Επάρχων της Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
Προς: Τον Υπουργό Εσωτερικών Την Κεντρική Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) Τα Μέλη της Βουλής των Ελλήνων
ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΠΑΡΧΟΥ
Πρόταση εξομοίωσης με Αντιπεριφερειάρχες ως «Τοπικοί Αντιπεριφερειάρχες»
Οι δέκα (10) Έπαρχοι της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, εκπροσωπώντας νησιωτικές Περιφερειακές Ενότητες με έντονη γεωγραφική διασπορά, ιδιαιτερότητες και αυξημένες αναπτυξιακές προκλήσεις, καταθέτουμε το παρόν Υπόμνημα με πλήρη επίγνωση της θεσμικής μας ευθύνης.
Η υπό διαμόρφωση μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως αποτυπώνεται στο νέο θεσμικό πλαίσιο, δεν περιλαμβάνει ρητή πρόβλεψη για τον θεσμό του Επάρχου. Η θεσμική αυτή αποσιώπηση δημιουργεί εύλογες ανησυχίες περί σταδιακής αποδυνάμωσης ή ακόμη και κατάργησης του θεσμού — εξέλιξη που, ιδίως για τη νησιωτική Ελλάδα, θα συνιστούσε σοβαρή οπισθοδρόμηση.
Ι. Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
Η νησιωτικότητα δεν αποτελεί διοικητική λεπτομέρεια, αλλά συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή (άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος), που επιβάλλει ειδική μέριμνα για τα νησιά, λόγω των γεωγραφικών και αναπτυξιακών τους ιδιαιτεροτήτων.
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου είναι η πλέον πολυνησιακή Περιφέρεια της χώρας. Οι μεγάλες θαλάσσιες αποστάσεις, η πληθυσμιακή ασυμμετρία, οι εποχικές πιέσεις, οι αυξημένες ανάγκες πολιτικής προστασίας και υποδομών καθιστούν ανεπαρκή κάθε μοντέλο διοίκησης που βασίζεται αποκλειστικά σε κεντρική ή υπερτοπική λήψη αποφάσεων.
Ο Έπαρχος αποτελεί:
● Τον άμεσα εκλεγμένο εκπρόσωπο της Περιφερειακής Ενότητας.
● Τον θεσμικό ενδιάμεσο κρίκο μεταξύ Περιφερειακής Αρχής και τοπικής κοινωνίας.
● Τον πρώτο αποδέκτη αιτημάτων, προβλημάτων και κρίσεων.
● Τον φυσικό φορέα λογοδοσίας σε τοπικό επίπεδο.
Σε νησιωτικό περιβάλλον, η διοίκηση δεν μπορεί να ασκείται εξ αποστάσεως. Χρειάζεται θεσμική παρουσία, γνώση των τοπικών δεδομένων και άμεση δυνατότητα παρέμβασης.
Ο ρόλος του Επάρχου δεν είναι συμβολικός. Είναι λειτουργικός, καθημερινός και επιχειρησιακός.
Σελίδα 1 από 3
ΙΙ. Ο ΕΠΑΡΧΟΣ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΣ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΣ ΘΕΣΜΟΣ
Η αυτοδιοίκηση στηρίζεται στην αρχή της εγγύτητας προς τον πολίτη.
Ο Έπαρχος αποτελεί τον θεσμικό φορέα αυτής της εγγύτητας σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας.
Χωρίς τον Έπαρχο:
● Δημιουργείται διοικητικό κενό μεταξύ Περιφέρειας και νησιωτών.
● Ενισχύεται ο συγκεντρωτισμός.
● Αποδυναμώνεται η τοπική πολιτική εκπροσώπηση.
● Μειώνεται η ταχύτητα λήψης αποφάσεων.
● Υποβαθμίζεται η πολιτική λογοδοσία.
Η κατάργηση ή υποβάθμιση του θεσμού δεν θα αποτελούσε απλώς οργανωτική μεταβολή. Θα συνιστούσε μετατόπιση ισορροπίας υπέρ ενός συγκεντρωτικού μοντέλου που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των νησιών.
Ιδίως σε ζητήματα πολιτικής προστασίας, υγειονομικής διαχείρισης, έργων υποδομής και κοινωνικής συνοχής, η ύπαρξη θεσμικού ενδιάμεσου επιπέδου είναι απολύτως αναγκαία.
ΙΙ. Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ – ΘΕΣΜΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΜΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ
Προτείνουμε:
Τη θεσμική εξομοίωση του Επάρχου με Αντιπεριφερειάρχη, με μετονομασία σε «Τοπικό Αντιπεριφερειάρχη».
Με:
● Πλήρη δικαιώματα και αρμοδιότητες Αντιπεριφερειάρχη.
● Σαφή κατά τόπο ευθύνη για την Περιφερειακή Ενότητα.
● Θεσμική ισοτιμία με τους λοιπούς Αντιπεριφερειάρχες.
● Ρητή πρόβλεψη στο νέο θεσμικό πλαίσιο.
Η πρόταση:
● Δεν δημιουργεί νέο θεσμό — αναβαθμίζει έναν ήδη εκλεγμένο και λειτουργούντα.
● Δεν επιβαρύνει το διοικητικό σύστημα — το καθιστά αποτελεσματικότερο.
● Δεν εισάγει πολυπλοκότητα — αποσαφηνίζει αρμοδιότητες.
● Δεν αποδυναμώνει την Περιφέρεια — την ενισχύει μέσω πραγματικής αποκέντρωσης.
IV. ΖΗΤΗΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΙΣΟΤΙΜΙΑΣ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Η νησιωτικότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με διοικητική ομοιομορφία. Η ισότητα δεν σημαίνει ταύτιση — σημαίνει δίκαιη προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες.
Η μη ρητή αναφορά στον θεσμό του Επάρχου θα αποτελούσε θεσμική σιωπή με ουσιαστικές συνέπειες.
Αντί της σταδιακής αποδυνάμωσης, επιβάλλεται η θεσμική θωράκιση και αναβάθμιση.
Ο Έπαρχος δεν αποτελεί απλώς διοικητική βαθμίδα. Αποτελεί εγγύηση εγγύτητας, λογοδοσίας και ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Ζητούμε την άμεση επανεξέταση του ζητήματος και την ενσωμάτωση της πρότασής μας στο νέο θεσμικό πλαίσιο.
Η ενίσχυση του θεσμού του Επάρχου δεν είναι συντεχνιακό αίτημα. Είναι αίτημα δημοκρατικής πληρότητας, διοικητικής αποτελεσματικότητας και σεβασμού στη νησιωτική ιδιαιτερότητα.
Οι Έπαρχοι της Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
Βρετού Άννα Έπαρχος Π.Ε Άνδρου
Δεληγιάννη Αναστασία Έπαρχος Π.Ε Τήνου
Καραμολέγκου Ιουλία Έπαρχος Π.Ε Σαντορίνης
Μαργαρίτης Ιωάννης Έπαρχος Π.Ε Νάξου
Μαρτίνος Γεώργιος Έπαρχος Π.Ε Κέας Κύθνου
Μουσελλής Εμμανουήλ Έπαρχος Π.Ε. Καλύμνου
Νικολαίδου Καλλιόπη Έπαρχος Π.Ε Καρπάθου Ηρωικής Νήσου Κάσου
Πετρόπουλος Βαζαίος Έπαρχος Π.Ε Πάρου
Σβύνου Κωνσταντίνα Έπαρχος Π.Ε. Κω-Νισύρου
Χωριανοπούλου Έλλη Έπαρχος Π.Ε Μήλου
Πηγή:www.dimokratiki.gr
