Γενετικές μελέτες που έγιναν τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι στα Δωδεκάνησα επιβιώνουν ακόμη αυτόχθονοι πληθυσμοί βοοειδών, με χαρακτηριστικά που τους καθιστούν διακριτή, σπάνια φυλή και εν δυνάμει άξιους επίσημης αναγνώρισης από την πολιτεία.
Το ζήτημα της διατήρησης των αυτόχθονων φυλών, αλλά και το μέλλον της κτηνοτροφίας στα νησιά, βρέθηκε στο επίκεντρο επιστημονικής διημερίδας που πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο από το δίκτυο προστασίας αυτόχθονων αγροτικών ζώων «Αμάλθεια». Στις εργασίες συμμετείχαν ειδικοί από τη Διεύθυνση Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, καθώς και κτηνίατροι και στελέχη του δικτύου, αναπτύσσοντας θεματικές για την παραδοσιακή κτηνοτροφία, την ανάδειξη των προϊόντων της και τις σύγχρονες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή.
Αφορμή για τη διοργάνωση αποτέλεσαν τα ευρήματα DNA ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, τα οποία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για πληθυσμό που μπορεί να τεκμηριωθεί ως σπάνιος και αυτόχθονος.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Καστελλόριζου, όπου εντοπίστηκαν τέτοιοι πληθυσμοί. Για λόγους διάσωσης, δέκα ζώα μεταφέρθηκαν στη Ρόδο και φιλοξενούνται στη Φάρμα Ρόδου, έναν επισκέψιμο χώρο, ώστε να διατηρηθεί ο πληθυσμός. Πρόκειται για μικρόσωμη φυλή, όπως έχει επισημάνει ο κτηνίατρος και υπεύθυνος εκτροφής τους Παναγιώτης Μαριές, ο οποίος υπογράμμισε ότι η μεταφορά κρίθηκε απαραίτητη για την επιβίωση του είδους, αλλά πλέον απαιτούνται συγκεκριμένες κρατικές παρεμβάσεις για τη θωράκιση και την προστασία τέτοιων φυλών.
Παράλληλα, αντίστοιχοι αυτόχθονοι πληθυσμοί αναφέρονται και σε άλλα νησιά, όπως η Πάτμος, το Αγαθονήσι και η Νίσυρος, με τον συνολικό αριθμό να εκτιμάται σήμερα περίπου στα 100 ζώα. Παλαιότερα αξιοποιούνταν ως ζώα εργασίας (π.χ. για όργωμα), όμως με την εκβιομηχάνιση της γεωργίας και τη στροφή πολλών κατοίκων προς τον τουρισμό, η χρήση τους μειώθηκε δραστικά και σταδιακά η εκτροφή τους έγινε λιγότερο ελκυστική.
Στην υποχώρηση της εκτροφής συνέβαλε και η λειψυδρία, καθώς οι βοσκότοποι δεν διαθέτουν την ίδια βλάστηση όπως στο παρελθόν, δυσκολεύοντας την αυτοσυντήρηση των ζώων. Έτσι, για πολλούς κτηνοτρόφους, η συνέχιση της εκτροφής τους δεν είναι πλέον οικονομικά συμφέρουσα.
Κατά τη διημερίδα αναδείχθηκε η ιδιαίτερη αξία αυτών των ζώων. Όπως τονίστηκε, διαθέτουν μοναδικά χαρακτηριστικά προσαρμογής, όπως ανθεκτικότητα σε δύσκολες συνθήκες, σε ασθένειες και αξιοσημείωτη δυνατότητα επιβίωσης με περιορισμένο νερό και τροφή για ημέρες—χαρακτηριστικά που τους προσδίδουν ξεχωριστή σημασία ενόψει των πιέσεων που φέρνει η κλιματική αλλαγή.
Το γενικό συμπέρασμα των ειδικών ήταν ότι οι αυτόχθονες φυλές των Δωδεκανήσων αποτελούν κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ταυτόχρονα πολύτιμο «κεφάλαιο» για τη βιοποικιλότητα και την ανθεκτικότητα του πρωτογενούς τομέα. Υπογραμμίστηκε, μάλιστα, ότι στο μέλλον μπορεί να αποδειχθούν από τους λίγους πληθυσμούς που θα μπορούν να επιβιώσουν σε πιο ακραίες συνθήκες, όμως χωρίς ενεργή εκτροφή και στήριξη κινδυνεύουν με εξαφάνιση — με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Τήλο, όπου στο παρελθόν υπήρχαν αντίστοιχοι πληθυσμοί, αλλά εδώ και χρόνια έχουν χαθεί.
Τέλος, οι κτηνοτρόφοι που επιμένουν να τα εκτρέφουν επισημαίνουν ως βασικά προβλήματα το υψηλό κόστος ζωοτροφών και την απουσία κινητών σφαγείων, ενώ ζητούν από την πολιτεία την επίσημη αναγνώριση των πληθυσμών ως «σπάνιας φυλής», ώστε να μπορούν να λάβουν και τις ενισχύσεις που δικαιούνται.
rodosreport.gr
