Λίγοι τόποι στον κόσμο κουβαλούν τόσο βαρύ συμβολισμό όσο η Κως. Εδώ γεννήθηκε ο Ιπποκράτης, ο πατέρας της ιατρικής, και εδώ λειτούργησε το Ασκληπιείο ένα από τα σημαντικότερα «θεραπευτήρια» του αρχαίου κόσμου, με ναούς, θέρμες και ιατρική σχολή. Με άλλα λόγια, η Κως ήταν προορισμός ευεξίας 2.400 χρόνια πριν η λέξη «wellness» γίνει της μόδας. Κι όμως, σήμερα το νησί ταυτίζεται κυρίως με τον μαζικό, οικογενειακό, καλοκαιρινό τουρισμό του «ήλιος–θάλασσα».
Το μοντέλο αυτό απέφερε εισόδημα και υποδομές. Έχει όμως δύο διαρθρωτικές αδυναμίες: την έντονη εποχικότητα, που συμπυκνώνει τη ζωή του νησιού σε λίγους μήνες, και την εξάρτηση από τους μεγάλους tour operators. Η αειφορία, όπως την ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού, απαιτεί ισορροπία τριών πυλώνων οικονομικού, κοινωνικού, περιβαλλοντικού και σεβασμό στη φέρουσα ικανότητα (Ν. 4582/2018). Για την Κω, ισορροπία σημαίνει πάνω απ' όλα να σπάσει η εποχικότητα.
Η καλή είδηση; Η Κως διαθέτει ήδη τα «εργαλεία» της διαφοροποίησης. Το Ασκληπιείο και η ιπποκρατική παράδοση προσφέρουν ένα μοναδικό αφήγημα για τουρισμό ευεξίας, θερμαλισμού και ιατρικού τουρισμού. Τα εκτεταμένα ποδηλατοδρόμια σπάνιο πλεονέκτημα για ελληνικό νησί ανοίγουν τον δρόμο για ήπιο, αθλητικό και φυσιολατρικό τουρισμό εκτός αιχμής. Το ζητούμενο είναι να μετατραπούν αυτά τα αποσπασματικά πλεονεκτήματα σε στρατηγική.
Πώς γίνεται αυτό συστηματικά; Ένα τεκμηριωμένο παράδειγμα βρίσκεται δίπλα μας: η Κύπρος.
Η Κύπρος, αντιμέτωπη με το ίδιο ακριβώς πρόβλημα εξάρτηση από το μοντέλο «ήλιος–θάλασσα» και εποχικότητα Μαΐου–Οκτωβρίου υιοθέτησε Εθνική Στρατηγική Τουρισμού 2030 (υπό επέκταση στο 2035), με ρητό στόχο να γίνει προορισμός «ολόκληρου του έτους, ποιότητας και βιώσιμος». Η στρατηγική στηρίζεται σε δύο άξονες: αφενός την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, αφετέρου τη διαφοροποίηση του προϊόντος σε θεματικές μορφές φύση και ορεινός τουρισμός, αθλητικός τουρισμός, ευεξία και υπηρεσίες αποκατάστασης, συνεδριακός, ποδηλατικός, καταδυτικός. Παράλληλα, το κράτος επενδύει σε ειδικά σχέδια χειμερινού τουρισμού για να «γεμίσει» τους νεκρούς μήνες. Είναι, ουσιαστικά, ένας οδικός χάρτης για να πάψει ένα νησί να ζει μόνο το καλοκαίρι.
Τι κρατά η Κως; Πρώτον, να «κεφαλαιοποιήσει» την ιπποκρατική της ταυτότητα σε ένα ολοκληρωμένο προϊόν ευεξίας και ιατρικού τουρισμού που λειτουργεί και τον χειμώνα. Δεύτερον, να αναδείξει το ποδήλατο ως σήμα κατατεθέν ήπιου τουρισμού. Τρίτον, να διαφοροποιήσει τις αγορές της, μειώνοντας την εξάρτηση από λίγους tour operators. Τέταρτον, να εντάξει τα παραπάνω σε ένα περιφερειακό σχέδιο για τα Δωδεκάνησα, ώστε η Κως και η Ρόδος να μη «σηκώνουν» μόνες όλο το βάρος.
Η Κως δεν χρειάζεται να ανακαλύψει την ταυτότητά της τη γέννησε πριν από 24 αιώνες. Το στοίχημα της αειφορίας είναι να θυμηθεί ότι, πριν γίνει προορισμός διακοπών, ήταν προορισμός θεραπείας και ευεξίας. Εκεί κρύβεται και το μέλλον της.
*Ο Κώστας Φάλαγγας είναι Ξενοδόχος (Mitsis Bali Paradise), μέλος του ΔΣ του Επιμελητηρίου Ρεθύμνηςκαι σύμβουλος ξενοδοχείων & τουρισμού
Πηγές / Τεκμηρίωση
• Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (UN Tourism) ορισμός βιώσιμου τουρισμού & τρεις πυλώνες.
• Ν. 4582/2018, άρθρο 2 ορισμός τουριστικής φέρουσας ικανότητας.
• ΥΠΠΟ / Δήμος Κω (kos.gr) Ασκληπιείο & ιπποκρατική παράδοση· εκτεταμένα ποδηλατοδρόμια.
• Deputy Ministry of Tourism of Cyprus National Tourism Strategy 2030 (επέκταση 2035): απο-εποχικοποίηση, βιωσιμότητα, θεματικός τουρισμός (ευεξία/αποκατάσταση, ποδηλασία, αθλητικός, φύση).
• EU Tourism Platform Cyprus 2025 Tourism Action Plan for sustainable growth.
