Συμπληρώνονται φέτος τέσσερα χρόνια από τον Νοέμβριο του 2022, όταν η Κως αποχαιρέτησε τον εκλεκτό ιατρό μικροβιολόγο και Ιπποκρατιστή Χαράλαμπο Κιάρη. Σε ηλικία 84 ετών, ο ευπατρίδης επιστήμονας πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας πίσω του μια σπουδαία πνευματική και κοινωνική παρακαταθήκη, με αποκορύφωμα ένα όραμα ζωής που έμελλε να εμπλουτίσει την ιπποκρατική κληρονομιά στο νησί μας.
Η σχέση του Χαράλαμπου Κιάρη με το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω (ΔΙΙΚΩ) υπήρξε βαθιά, μακροχρόνια και θεμελιακή. Ξεκίνησε αμέσως μετά τις εκλογές στο ΔΙΙΚ το 1991, όταν συνένωσε τις δυνάμεις του με τον αείμνηστο Καθηγητή Σπύρο Μαρκέτο, ο οποίος είχε αναλάβει την προεδρία του Ιδρύματος. Οι δύο άνδρες, που γνωρίζονταν από την εποχή που ο Χαράλαμπος Κιάρης διατελούσε Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Κω, συνεργάστηκαν στενά για τον πρώτο μεγάλο στόχο: την ίδρυση του Ιπποκρατικού Μουσείου το 1992.
Με τη συμπαράσταση της τότε δημοτικής αρχής (του Κώστα Καΐσερλη και του Μιχάλη Χατζηνικολάου) και με τον Χαράλαμπο Κιάρη να αναλαμβάνει τη θέση του Υπευθύνου του Μουσείου από την πρώτη ημέρα της ίδρυσής του, συγκεντρώθηκε ένας ανεκτίμητος θησαυρός: αυθεντικά βιβλία της Ιπποκρατικής συλλογής, προτομές, νομίσματα και γραμματόσημα. Τα εγκαίνια εκείνα τελούσαν υπό την αιγίδα του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή, ενώ το 1996 ακολούθησε η 1η Διεθνής Ιατρική Ολυμπιάδα, η οποία πραγματοποιήθηκε με επιτυχία και με την τιμητική παρουσία του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου, συγκεντρώνοντας κορυφαίες προσωπικότητες της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας.
Κατά την περίοδο 1996–2000, μια μικρή ομάδα ανθρώπων μέσα από το Διοικητικό Συμβούλιο προσπάθησε να κρατήσει το Ίδρυμα όρθιο και το Μουσείο απόλυτα ενεργό σε μια ομολογουμένως δύσκολη περίοδο. Υπό την προεδρία του Σπύρου Μαρκέτου, με Γενικό Γραμματέα τον ιατρό Μύρο Παπαχρήστο και μέλος τον γράφοντα, και με τη στήριξη του Δήμου Κω, αναπτύχθηκε μια στενή συνεργασία και μια βαθιά φιλική σχέση με τον Χαράλαμπο Κιάρη, που επέτρεψε στο Μουσείο να συνεχίσει απρόσκοπτα τη λειτουργία του.
Η δεύτερη μεγάλη προσφορά του γιατρού, η ιδέα που ο ίδιος πίστεψε βαθιά στα μετέπειτα χρόνια και υπερασπίστηκε με πάθος, συμπυκνωνόταν σε μια φράση:
Ο Χαράλαμπος Κιάρης στο γραφείο του, όπως τον θυμούνται οι συμπολίτες του και οι φίλοι του στην Κω.
«Θα είναι μοναδικό στον κόσμο»
Ο λόγος για την πρωτοποριακή πρότασή του για τη δημιουργία ενός πανομοιότυπου, αυθεντικού Ιατρείου, όπως ακριβώς το λειτουργούσε ο ίδιος ο Ιπποκράτης στην αρχαιότητα. Έχοντας μελετήσει για πολλά χρόνια δεκάδες ιστορικές πηγές, εμβάθυνε επισταμένως στον τρόπο άσκησης της ιπποκρατικής ιατρικής και κατέληξε σε μια υποδειγματική επιστημονική μελέτη για τα εργαλεία, τα σύνεργα, τα βοηθήματα, τα έπιπλα και τις πρακτικές του αρχαίου ιατρείου.
Το εγχείρημα αυτό αγκαλιάστηκε θερμά από την τοπική κοινωνία, με τη Λέσχη LIONS Κω «Ιπποκράτης» να αναλαμβάνει τη χρηματοδότησή του, διοργανώνοντας φιλανθρωπικές εκδηλώσεις για τη συγκέντρωση των πόρων. Χάρη σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, τη συνεισφορά των Lions και την επιστημονική καθοδήγηση του γιατρού, το όραμα έγινε πραγματικότητα τον Αύγουστο του 2015.
Το «Ιπποκρατικό Ιατρείο Χαράλαμπος Κιάρης» στο Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω, με την αναπαράσταση του ιπποκρατικού βάθρου.
Το «Ιπποκρατικό Ιατρείο» στεγάζεται έκτοτε σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα δίπλα στο Μουσείο, με τη φροντίδα του προέδρου Στέφανου Γερουλάνου, αποτελώντας μια ζωντανή, τρισδιάστατη αναπαράσταση ενός αρχαίου ιατρικού χώρου που συγκροτήθηκε με απόλυτη ακρίβεια. Ο σχεδιασμός έγινε κατόπιν διαβουλεύσεων με ειδικούς αρχαιολόγους για την όσο το δυνατόν αυθεντικότερη αναπαράσταση της εποχής. Τα αρχαία έπιπλα, οι πάγκοι, τα σύνεργα και τα βοηθήματα κατασκευάστηκαν από Κώους ξυλουργούς και τεχνίτες. Τα χειρουργικά και ιατρικά εργαλεία της αρχαιότητας αναπαράχθηκαν με λεπτομέρεια από τον Κώο τεχνίτη Α. Καρδούλια.
Μετά την υλοποίηση αυτού του έργου, το τετραμελές Δ.Σ. του ΔΙΙΚ, με πρόεδρο τον Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, αναγνώρισε πρόσφατα την ανεκτίμητη, 30ετή και πλέον συμβολή του εμπνευστή του, προχωρώντας στην επίσημη ονοματοδοσία του χώρου προς τιμήν του.
Τέσσερα χρόνια μετά την εκδημία του, το «Ιπποκρατικό Ιατρείο Χαράλαμπος Κιάρης» λειτουργεί ως κομβικό και σημαντικό έκθεμα του Ιδρύματος, επιτρέποντας στους επισκέπτες από όλο τον κόσμο να δουν στην πράξη πώς ασκούνταν η ιατρική επιστήμη στην αρχαία Κω. Η φυσική παρουσία του αγαπητού μας γιατρού μπορεί να λείπει, όμως το έργο του πέτυχε ακριβώς αυτό που εκείνος είχε οραματιστεί: έγινε κάτι το πραγματικά μοναδικό στον κόσμο, κρατώντας τη μνήμη του ζωντανή και την Ιπποκρατική Ιδέα πιο επίκαιρη από ποτέ.
Ο Χαράλαμπος Κιάρης κατά τη διάρκεια επίσημης βράβευσης για την πολύτιμη προσφορά του στην Ιπποκρατική Ιδέα και το νησί της Κω.
Με τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την απώλειά του, καταθέτω αυτό το μικρό αφιέρωμα ως φόρο τιμής στη μνήμη του, με ιδιαίτερη προσωπική και οικογενειακή εκτίμηση. Ήταν ένας άνθρωπος που άφησε πίσω του αναμνήσεις γεμάτες ήθος, αξιοπρέπεια και κοινούς οραματισμούς για τον τόπο μας. Όπως έγραψε κάποτε ο ίδιος ο Χαράλαμπος Κιάρης για την ιστορία του Ιδρύματος, η προσφορά του καθενός καταγράφεται από τον χρόνο με νηφαλιότητα και δικαιοσύνη. Και η δική του προσφορά, την οποία είχαμε την τιμή να ζήσουμε και να στηρίξουμε από κοντά, έχει ήδη γραφτεί με ανεξίτηλα γράμματα στην ιστορία της Κω. Το κενό του αλησμόνητου φίλου και συναδέλφου, που έχαιρε της μεγάλης εκτίμησης της οικογένειας Σταμάτη Μανούση, παραμένει μεγάλο, αλλά η παρακαταθήκη του θα μας συντροφεύει πάντα.
Νίκος Στ. Μανούσης
Νευρολόγος – Ψυχίατρος
