Ο Νικόλαος Φανιός γεννήθηκε στην Κάλυμνο. Εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων το 1984 και αποφοίτησε το 1988 ως ανθυπολοχαγός Διαβιβάσεων. Ως κατώτερος αξιωματικός υπηρέτησε σε Μονάδες του Όπλου των Διαβιβάσεων ως διμοιρίτης και διοικητής Λόχου σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο και στην Κύπρο. Διετέλεσε διοικητής του Κέντρου Επικοινωνιών του Γενικού Επιτελείου Στρατού και διοικητής Λόχου Ηλεκτρονικού Πολέμου.
Ως ανώτερος αξιωματικός υπηρέτησε στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ στο Σεράγεβο της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης ως διευθυντής Επικοινωνιών – Πληροφορικής. Στη συνέχεια του ανατέθηκαν τα καθήκοντα του διοικητή Τάγματος Ηλεκτρονικού Πολέμου και ακολούθως υπηρέτησε στη Στρατιωτική Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες ως αναλυτής Πληροφοριών.
Με τον επαναπατρισμό του στην Ελλάδα, τοποθετήθηκε διευθυντής Επικοινωνιών – Πληροφορικής στο Ελληνικό Στρατηγείο Επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Λάρισα, το οποίο είχε ενεργοποιηθεί πλήρως και διεξήγαγε την Στρατιωτική Επιχείρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κεντρική Αφρικανική Δημοκρατία. Με τον βαθμό του συνταγματάρχη εκτέλεσε επί τριετία τα καθήκοντα του εκπροσώπου Τύπου του Γενικού Επιτελείου Στρατού.
Με την προαγωγή του στο βαθμό του ταξιάρχου, ανέλαβε τα καθήκοντα του διοικητή της Ταξιαρχίας Διαβιβάσεων του Γ΄ Σώματος Στρατού. Τερμάτισε ευδόκιμα την στρατιωτική του σταδιοδρομία στις 10 Μαρτίου 2019 με τον βαθμό του υποστρατήγου. Φοίτησε σε όλα τα προβλεπόμενα Σχολεία του Όπλου του, στη Σχολή Τηλεπικοινωνιών – Ηλεκτρονικών Αξιωματικών Διαβιβάσεων και στη Σχολή Διαβιβάσεων του ΝΑΤΟ. Είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας, της Ανωτάτης Σχολής Πολέμου, της Διακλαδικής Σχολής Επιτελών Άμυνας, καθώς και του Προγράμματος «Στρατηγική και Διοίκηση» του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Κατέχει Μεταπτυχιακό Τίτλο Σπουδών, με άριστα, από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στις Νέες Τεχνολογίες Τηλεπικοινωνιών και Πληροφορικής. Έχει τιμηθεί για τις υπηρεσίες του και την εξαιρετική του απόδοση στα κατά καιρούς καθήκοντα που του ανατέθηκαν και για την ικανότητά του στην οργάνωση και διοίκηση, με παράσημα και διαμνημονεύσεις.
Στη συνέντευξη που παραχώρησε προς τη “δ” μιλάει με την ιδιότητα του στρατιωτικού Ε.Α. και με θητεία στο ΝΑΤΟ, για μια σειρά από ζητήματα όπως ο ρόλος των ΗΠΑ, ο Ευρωπαϊκός Αμυντικός Μηχανισμός αλλά και οι προκλήσεις της Τουρκίας με την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών.
• Κατά την εκτίμησή σας, θα μπορούσε να υπάρξει ένα ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ; Οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείπουν το ΝΑΤΟ, αρκεί να είστε ανοιχτοί σε μεταρρυθμίσεις -ήταν το μήνυμα του Μάρκο Ρούμπιο σε πρόσφατες δηλώσεις.
Οι ΗΠΑ αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του ΝΑΤΟ. Παρέχουν στη Συμμαχία τη μεγαλύτερη οικονομική, στρατιωτική, πυρηνική και τεχνολογική ισχύ και ως εκ τούτου ένα «ευρωπαϊκό» ΝΑΤΟ, αν ονομάσουμε έτσι το ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ, θα έχει απώλειες.
Η πρώτη απώλεια θα αναφέρεται στον προϋπολογισμό της Συμμαχίας. Οι ΗΠΑ διαθέτουν το μεγαλύτερο αμυντικό προϋπολογισμό από κάθε άλλο κράτος – μέλος που αγγίζει τα 900 δισεκατομμύρια δολάρια. Άλλη απώλεια θα είναι η μείωση της τεχνολογικής βάσης καθώς οι ΗΠΑ παράγουν τα υψηλότερα επίπεδα τεχνολογίας στρατιωτικών συστημάτων.
Επιπλέον, δεν θα υφίσταται η στρατηγική πυρηνική προστασία που παρέχουν οι ΗΠΑ στις ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ.
Η πολιτική του προέδρου Τραμπ δημιουργεί κρίση στις διαταλαντικές σχέσεις. Η πρόσφατη απειλή για στρατιωτική επέμβαση και προσάρτηση της Γροιλανδίας υπήρξε το επιστέγασμα της αποδυνάμωσης των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και ΝΑΤΟ. Αν κοιτάξουμε και την ένταση που προκλήθηκε με την εφαρμογή των δασμών στις ευρωπαϊκές χώρες, γίνεται φανερό ότι οι σχέσεις έχουν αλλάξει ριζικά και η Ευρώπη είναι αντιμέτωπη με νέες πρωτόγνωρες προκλήσεις.
Κατά τη Διάσκεψη του Μονάχου που πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο αναγνώρισε τον «αδιάσπαστο δεσμό» μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης και διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ, προειδοποιώντας όμως ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της.
Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι οι διαταλαντικές σχέσεις παρουσιάζουν μία περίοδο αναταραχών και η ισχυροποίηση της Ευρώπης είναι αναγκαία περισσότερο από ποτέ, η οποία Ευρώπη όμως δεν πρέπει να απομακρυνθεί πρόωρα από τις ΗΠΑ.
• Είναι γεγονός ότι ο ρόλος του αμφισβητείται συστηματικά τα τελευταία χρόνια. Οι εντάσεις πόσο και με ποιον τρόπο επηρεάζουν τις χώρες – μέλη;
Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στις 4 Απριλίου του 1949, με σκοπό να εγγυηθεί την ασφάλεια και την ελευθερία των κρατών – μελών του. Ιδρύθηκε ουσιαστικά στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, έχοντας ως αντίπαλο δέος τη Σοβιετική απειλή. Το ιστορικό απόφθεγμα του πρώτου γενικού γραμματέα του Λόρδου Χέιστινγκς Ισμέι το 1952, ο οποίος περιέγραψε ως σκοπό του ΝΑΤΟ: «Να κρατά τους Αμερικανούς μέσα, τους Ρώσους έξω και τους Γερμανούς κάτω» («To keep the Russians out, the Americans in, and the Germans down»), δηλώνει τη στρατηγική της Δύσης κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, δηλαδή την αποτροπή της Σοβιετικής επέκτασης στη Δυτική Ευρώπη, την εξασφάλιση της δέσμευσης των ΗΠΑ για την ασφάλεια της Ευρώπης και τον έλεγχο της μεταπολεμικής Γερμανίας ώστε να μη ξαναγίνει στρατιωτική απειλή. Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι, από τα 12 ιδρυτικά κράτη – μέλη φθάσαμε σήμερα στα 32, εκ των οποίων 30 στην Ευρώπη και 2 στη Βόρεια Αμερική και το ΝΑΤΟ διαδραμάτισε καίριο ρόλο στις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα μέχρι και σήμερα.
Το 2026 το ΝΑΤΟ υπεισέρχεται σε μία κρίσιμη καμπή της ιστορίας του και καταβάλλει προσπάθεια να ισορροπήσει μεταξύ της θέλησης των ΗΠΑ για μικρότερη εμπλοκή τους και ταυτόχρονα για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνεισφορά, καθώς επίσης για την ανάγκη διατήρησης της ενότητάς του.
Η αμφισβήτηση είναι εμφανής από τον πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος αναδεικνύει συνεχώς την άποψή του ότι το ΝΑΤΟ δεν εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα και προωθεί την ατζέντα “America First”. Επιπλέον, οι ΗΠΑ προωθούν μια νέα εκδοχή της Συμμαχίας, το «ΝΑΤΟ 3.0», που περισσότερο προσβλέπει στην εταιρική σχέση παρά στις δομημένες δεσμεύσεις, απαιτώντας από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Η αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ εντάθηκε κατά τη διάρκεια κρίσης με τη Γροιλανδία, όπου οι διαφωνίες Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ έφεραν ρωγμές στη διατλαντική συμμαχία.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, έχουν χαρακτηρίσει «αφόρητη» την αμφισβήτηση του ρόλου των συμμάχων από τον Τραμπ. Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητά ενίσχυση της «ρήτρας αμοιβαίας άμυνας» στην Ευρώπη, θέτοντας την ανάγκη για ευρωπαϊκή αυτονομία.
Επιπλέον, το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει προκλήσεις συνοχής λόγω εσωτερικών διαφωνιών, της ρωσικής απειλής και των υβριδικών επιθέσεων (κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές) που στοχεύουν στην αποσταθεροποίηση των μελών.
• Πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει ενιαίος ευρωπαϊκός αμυντικός μηχανισμός και πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει για τις ευρωπαϊκές χώρες;
Σε μια εποχή ραγδαίων γεωπολιτικών αλλαγών, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εντείνει τις προσπάθειές της προκειμένου να προστατεύσει τους πολίτες της και να ενισχύσει τις αμυντικές της ικανότητες. Η ετοιμότητα είναι ύψιστης σημασίας και περιλαμβάνει την ισχυρή άμυνα, την προστασία των πολιτών και τη δέσμευση των απαραιτήτων πόρων.
Ο Ευρωπαϊκός Αμυντικός Μηχανισμός αναφέρεται στο σύνολο των πρωτοβουλιών, των χρηματοδοτικών εργαλείων και των βιομηχανικών στρατηγικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της αμυντικής της ετοιμότητας, της αυτονομίας και της παραγωγικής ικανότητας, ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέδειξε τις κύριες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ετοιμότητας και των επενδύσεων στον τομέα της ασφάλειας και άμυνας που είναι η Λευκή Βίβλος για την ευρωπαϊκή άμυνα — Ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030, το σχέδιο ReArm Europe και η απλούστευση της δέσμης «omnibus» για την αμυντική ετοιμότητα.
Η Λευκή Βίβλος άνοιξε τον δρόμο για μια πραγματική ευρωπαϊκή αμυντική ένωση στην οποία οι χώρες της ΕΕ θα συνεχίζουν να παίρνουν οι ίδιες τις αποφάσεις στον τομέα της άμυνας, επωφελούμενες, παράλληλα, από την προστιθέμενη αξία που τους προσφέρει το γεγονός ότι ανήκουν στην ΕΕ.
Το σχέδιο ReArm Europe ενισχύει τη χρηματοδότηση στον τομέα της άμυνας, παρέχοντας μεγαλύτερη οικονομική ευελιξία στις χώρες της ΕΕ.
Το «omnibus» περιλαμβάνει μέτρα που θα συμβάλουν στην απλούστευση των κανόνων με σκοπό την επιτάχυνση της ανάπτυξης αμυντικών ικανοτήτων και υποδομών από τα κράτη-μέλη και τη βιομηχανία.
Οι πρωτοβουλίες αυτές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των προκλήσεων και των κενών που αντιμετωπίζει η ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας.
• Βλέπουμε ότι στην επικαιρότητα, επανέρχεται συνεχώς το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών μας. Θα ήθελα το σχόλιό σας.
Οι κατά καιρούς τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου απορρίπτονται κατηγορηματικά και διαχρονικά και χαρακτηρίζονται ως νομικά ανυπόστατες και ανιστόρητες. Η ελληνική θέση βασίζεται στο διεθνές δίκαιο και στο δικαίωμα νόμιμης άμυνας, ειδικά υπό το φως των τουρκικών απειλών.
• Σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, υπάρχει αυξημένη ανησυχία λόγω των τεταμένων σχέσεων με τη Ρωσία. Πόσο υπαρκτός μπορεί να είναι αυτός ο κίνδυνος και τι θα σημάνει οποιαδήποτε ένταση;
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία η ρωσική επιθετικότητα θεωρείται ύψιστος κίνδυνος από ένα μεγάλο αριθμό χωρών της Ευρώπης.
Σύμφωνα με σχετική έρευνα που διεξήγαγε η εταιρεία YouGov σε επτά χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η ρωσική επιθετικότητα θεωρήθηκε μία από τις μεγαλύτερες απειλές της Ευρώπης από το 51% των ερωτηθέντων στην Πολωνία, το 57% στη Λιθουανία και το 62% στη Δανία.
Στη Γερμανία, το 36% των ερωτηθέντων παρουσιάζεται να αξιολογεί τη ρωσική επιθετικότητα ως την κορυφαία απειλή, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό είναι 31% στη Γαλλία, 22% στην Ισπανία και 20% στην Ιταλία.
Η απειλή συνίσταται στον υβριδικό πόλεμο, στην ενδεχόμενη χρήση στρατιωτικών και πυρηνικών όπλων, στην ενεργειακή και οικονομική πίεση, αλλά και στις διαφορετικές προσεγγίσεις εντός της ΕΕ όπως για παράδειγμα ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν που παρουσιάζει την ΕΕ ως μεγαλύτερη απειλή για την Ουγγαρία από τη Ρωσία.
Έχει διαφανεί ότι στόχος του Πούτιν είναι η διάσπαση της ενότητας του ΝΑΤΟ και η επιβολή της θέλησης της Ρωσίας η οποία θα καθορίζει τις τύχες των γειτονικών κρατών, ενώ η στρατηγική της Μόσχας περιγράφεται ως αναθεωρητική, με στόχο την ανατροπή της υπάρχουσας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη.
Η περίοδος 2026-2030 θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη, με Ευρωπαίους αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη για πόλεμο με τη Ρωσία έως το 2030, ενισχύοντας τις αμυντικές της δυνατότητες. Η απειλή παραμένει υψηλή ακόμα και αν υπογραφεί μια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία, καθώς η Ρωσία θεωρείται μακροπρόθεσμος κίνδυνος υπό τις παρούσες συνθήκες.
Πηγή:www.dimokratiki.gr
