Από την πρόσθετη ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης έως την επιδότηση για την αντικατάσταση ταξί, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο ανοίγει μια νέα περίοδο χρηματοδοτήσεων που συνδέουν την κοινωνική πολιτική με την πράσινη μετάβαση.
Οι παρεμβάσεις αφορούν διαφορετικές ομάδες του πληθυσμού και δεν περιορίζονται στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών. Περιλαμβάνουν τη θέρμανση, τη στέγαση, την ηλεκτροκίνηση, τις μετακινήσεις ατόμων με αναπηρία, αλλά και τη στήριξη πολύ μικρών επιχειρήσεων και επαγγελματιών.
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο διαθέτει για την Ελλάδα πόρους 4,8 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026 - 2032, ποσό που διαμορφώνεται στα 5,3 δισ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ φυσικών προσώπων. Όπως ανέφερε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, σε συνέντευξή του στο insider.gr, στο πλαίσιο της ΔΕΘ, η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των πρώτων χωρών που έλαβαν την έγκριση για το Ταμείο.
Ο ίδιος τοποθέτησε το ΚΚΤ στην επόμενη ημέρα των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, μαζί με το Ταμείο Εκσυγχρονισμού των 1,7 δισ. ευρώ και το Ταμείο Απανθρακοποίησης των 2 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας σε περίπου 9 δισ. ευρώ τους πόρους των τριών εργαλείων με κλιματικό αποτύπωμα. Στο πακέτο περιλαμβάνονται δράσεις με πολύ διαφορετικό ύψος ενίσχυσης και διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων, από νοικοκυριά που δυσκολεύονται να καλύψουν το ενεργειακό κόστος έως επαγγελματίες, άτομα με αναπηρία και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
100 ευρώ επιπλέον για τη θέρμανση
Μία από τις παρεμβάσεις αφορά την πρόσθετη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών για το κόστος θέρμανσης. Προβλέπεται ενίσχυση τουλάχιστον 100 ευρώ ετησίως, η οποία συνδέεται με την προσπάθεια περιορισμού της επιβάρυνσης που θα προκαλέσει στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά η επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές.
Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, κατά την εξειδίκευση των μέτρων που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο απευθύνεται σε ευάλωτους και έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίσει τις επιπτώσεις που θα έχει για αυτούς η ενεργειακή μετάβαση. Στα 324 εκατ. ευρώ ανέρχονται οι πόροι που κατευθύνονται στην αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, με τη δράση να αφορά 780.000 δικαιούχους ετησίως.
13.000 ευρώ για κοινωνικό leasing ηλεκτρικού αυτοκινήτου
Διαφορετική φιλοσοφία έχει το πρόγραμμα κοινωνικού leasing, μέσω του οποίου 12.500 νοικοκυριά θα μπορούν να μισθώσουν ηλεκτρικό αυτοκίνητο με πολύ χαμηλό μίσθωμα. Η μέση επιδότηση υπολογίζεται σε 13.000 ευρώ για τέσσερα χρόνια, ενώ ο προϋπολογισμός της δράσης φθάνει τα 174 εκατ. ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να γίνει πιο προσιτή η ηλεκτροκίνηση σε νοικοκυριά για τα οποία το κόστος αγοράς ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου λειτουργεί αποτρεπτικά.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει διαφορετική λογική από τα υφιστάμενα προγράμματα επιδότησης αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς εδώ το βάρος μεταφέρεται στη χρήση του οχήματος μέσω leasing και όχι στην ανάγκη να καλύψει εξαρχής το νοικοκυριό το κόστος αγοράς.
20.000 έως 29.000 ευρώ για την αλλαγή ταξί
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ενίσχυση που προβλέπεται για την αντικατάσταση ταξί. Η επιδότηση φθάνει τις 20.000 ευρώ ανά ηλεκτρικό ταξί και τις 29.000 ευρώ για όχημα προσβάσιμο σε άτομα με αναπηρία. Η δράση αφορά περισσότερα από 3.000 ταξί και διαθέτει προϋπολογισμό 68 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μία από τις υψηλότερες ενισχύσεις ανά δικαιούχο στο πακέτο, καθώς συνδυάζεται η ανανέωση του επαγγελματικού στόλου με τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση.
100% επιδότηση για τη μετακίνηση ΑμεΑ
Ξεχωριστή δράση προβλέπει την πλήρη επιδότηση ηλεκτρικών αμαξιδίων, mobilityscooters και hand bikes για 13.200 άτομα με αναπηρία. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 51 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, 219 εκατ. ευρώ κατευθύνονται στη μεταφορά περίπου 11.000 μαθητών με αναπηρία, με οχήματα, σημεία φόρτισης και ψηφιακή παρακολούθηση.
Το σκέλος της κινητικότητας δεν περιορίζεται επομένως στην αντικατάσταση ΙΧ ή επαγγελματικών οχημάτων, αλλά περιλαμβάνει παρεμβάσεις που συνδέονται άμεσα με την προσβασιμότητα και τη μετακίνηση ευάλωτων ομάδων.
Κοινωνικές κατοικίες και φοιτητικές εστίες
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά και τη στέγαση. Προβλέπεται η κατασκευή 2.350 κοινωνικών κατοικιών ενεργειακής κλάσης Α+ σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, οι οποίες προορίζονται για περίπου 7.000 ευάλωτους πολίτες. Ο προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε 435 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, 226 εκατ. ευρώ προορίζονται για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών, που εξυπηρετούν περίπου 5.600 φοιτητές.
1,7 δισ. ευρώ για τα σπίτια των ευάλωτων
Το μεγαλύτερο ενεργειακό πακέτο του ΚΚΤ αφορά τις κατοικίες. Σύμφωνα με όσα ανάφερε η ηγεσία του ΥΠΕΝ, η φιλοσοφία του Ταμείου δεν είναι μόνο να αντισταθμίσει προσωρινά το υψηλότερο κόστος ενέργειας, αλλά να χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις που θα περιορίσουν σε μόνιμη βάση την ενεργειακή κατανάλωση των ευάλωτων νοικοκυριών.
Για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και την αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων προβλέπονται συνολικά 1,7 δισ. ευρώ. Η επίσημη παρουσίαση του ΥΠΕΝ εντάσσει το ποσό στο συνολικό πακέτο των 2,1 δισ. ευρώ του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Ειδικότερα, στον σχεδιασμό προβλέπεται νέο «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες, με πόρους 1,2 δισ. ευρώ, το οποίο θα απευθύνεται σε ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, προβλέπεται πρόγραμμα αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης και ζεστού νερού, στο οποίο περιλαμβάνονται αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες.
Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι πρόκειται για διαφορετικές δράσεις από το νέο πρόγραμμα αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων των 200 εκατ. ευρώ μέσω της Ρήτρας Διαφυγής, οι προσκλήσεις και οι οδηγοί του οποίου αναμένεται να αρχίσουν να εκδίδονται από το φθινόπωρο του 2026. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα προβλέπονται περίπου 100.000 δικαιούχοι, με επιδότηση 50% και 55% για ευάλωτα νοικοκυριά. Η παρουσίαση του ΥΠΕΝ τοποθετεί τη συγκεκριμένη δράση εκτός ΚΚΤ, στη Ρήτρα Διαφυγής.
Γιατί το νέο «Εξοικονομώ» ξεκινά το 2027
Οι δράσεις του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου για τα ευάλωτα νοικοκυριά δεν θα ξεκινήσουν μαζί με τα προγράμματα που βγαίνουν από το φθινόπωρο. Το νέο «Εξοικονομώ» και οι υπόλοιπες παρεμβάσεις του ΚΚΤ αναμένεται να αρχίσουν να ενεργοποιούνται από το 2027.
Το διαφορετικό χρονοδιάγραμμα συνδέεται με τον τρόπο χρηματοδότησης του Ταμείου. Όπως εξήγησε η ηγεσία του ΥΠΕΝ στη συνέντευξη Τύπου της Τρίτης, οι πόροι προέρχονται από τα έσοδα του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών και θα πρέπει πρώτα να προηγηθεί η συγκέντρωση των σχετικών εσόδων, ώστε στη συνέχεια να αρχίσει η χρηματοδότηση των δράσεων.
Αυτό εξηγεί γιατί, ενώ άλλες δράσεις για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες μπορούν να ξεκινήσουν ήδη από το φθινόπωρο του 2026 με χρηματοδότηση από τη Ρήτρα Διαφυγής, το νέο «Εξοικονομώ» για ευάλωτα νοικοκυριά και οι υπόλοιπες ενεργειακές παρεμβάσεις του ΚΚΤ μεταφέρονται χρονικά στο 2027.
200.000 σπίτια με δωρεάν ενεργειακή «ακτινογραφία»
Πριν ακόμη φθάσει ένα νοικοκυριό στην ενεργειακή αναβάθμιση, προβλέπεται ένα πρώτο βήμα: Η δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 νοικοκυριά. Η δράση διαθέτει προϋπολογισμό 40 εκατ. ευρώ και θα λειτουργεί ως μια πρώτη «ακτινογραφία» της κατοικίας. Θα δείχνει δηλαδή πού βρίσκεται ενεργειακά το ακίνητο και ποιες παρεμβάσεις χρειάζεται, ώστε στη συνέχεια το νοικοκυριό να μπορεί να κατευθυνθεί στη χρηματοδότηση που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Η λογική είναι να μη χρειάζεται ο ευάλωτος ιδιοκτήτης να γνωρίζει εκ των προτέρων ποια παρέμβαση πρέπει να κάνει ή να αναλάβει μόνος του το αρχικό κόστος για να διαπιστώσει τις ενεργειακές ανάγκες του σπιτιού.
One-stop shops για να φτάνουν οι ενισχύσεις στους δικαιούχους
Το δεύτερο ζήτημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει ο σχεδιασμός είναι η πρόσβαση των ευάλωτων στα προγράμματα. Για τον λόγο αυτό προβλέπεται η λειτουργία 13 one-stopshops, με χρηματοδότηση 12 εκατ. ευρώ. Οι συγκεκριμένες δομές θα παρέχουν ενημέρωση και συμβουλές σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ώστε οι δικαιούχοι να μπορούν να εντοπίζουν τις δράσεις στις οποίες μπορούν να ενταχθούν και να προχωρούν στις απαιτούμενες διαδικασίες.
Παράλληλα, με άλλα 4 εκατ. ευρώ δημιουργείται το Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης για τους δικαιούχους του Ταμείου. Τα δωρεάν ΠΕΑ, το μητρώο και τα one-stop shops αποτελούν ξεχωριστές δράσεις του ενεργειακού πακέτου του ΚΚΤ.
Η ηλεκτροκίνηση περνά και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις
Το πακέτο συμπληρώνεται από τη χρηματοδότηση επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων. Προβλέπονται 289 εκατ. ευρώ για την επιδότηση αγοράς ή μίσθωσης ΙΧ, van, λεωφορείων και φορτηγών από πολύ μικρές επιχειρήσεις, μαζί με ιδιωτικούς φορτιστές. Πρόσθετες δράσεις αφορούν τις μεταφορές κατά παραγγελία σε Αττική και Θεσσαλονίκη, καθώς και την ανάπτυξη προσβάσιμων ηλεκτρικών λεωφορείων για νησιωτικές και αγροτικές περιοχές.
Από την επιδότηση στη μόνιμη μείωση του κόστους
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ΥΠΕΝ θέτει ως στόχο τα μέτρα που σχεδιάζει να οδηγήσουν, σωρευτικά, σε πτώση 30% του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας σε ορίζοντα τριετίας. Στον οδικό χάρτη που παρουσιάστηκε την Τρίτη, το υπουργείο συνδέει την προσπάθεια με την εξοικονόμηση, την ευελιξία στην κατανάλωση και τη δυνατότητα παραγωγής ή αποθήκευσης ενέργειας για ίδια χρήση.
Στην περίπτωση του ΚΚΤ, το βάρος πέφτει στα ευάλωτα νοικοκυριά, με τις πρώτες μεγάλες ενεργειακές δράσεις να αναμένονται από το 2027. Το εύρος των παρεμβάσεων είναι πάντως πολύ μεγαλύτερο, καθώς εκτός από την ενέργεια περιλαμβάνει στέγαση, ηλεκτροκίνηση και μετακινήσεις, με διαφορετικά κριτήρια και ύψος ενίσχυσης ανά κατηγορία δικαιούχων.
insider.gr
